Die tekst over dat verlaten van de ouders wordt in het NT herhaald, ook door Jezus zelf (Math19:5). Dan moet dat toch belangrijk zijn en iets anders betekenen dan verhuizen, toch?
 
Het gaat niet om ver weg

Volgens mij heeft dit onderdeel van Gods huwelijksinstelling dan ook niets te maken met een opdracht aan de bruidegom om ‘ver-weg-te-gaan-wonen’ (bij zijn ouders vandaan), maar alles met het ‘mentaal losmaken’ van de invloed van zijn ouders.
Dit ‘verlaten-van-je-ouders’ speelt ook vandaag de dag nog steeds. In onze samenleving niet alleen voor mannen, maar ook voor vrouwen die hun ouders niet hebben kunnen loslaten. Met zulke grote gevolgen dat het bij ons in de Top-5 staat van oorzaken waarom conflicten in een huwelijk ontstaan. Dat loslaten heeft twee kanten. Je ouders niet loslaten, maar ook ouders die hun kinderen niet hebben losgelaten.
 
Bemoeienis kan manipulatief worden

Ik vind het nog steeds schrikbarend te zien hoe ouders zich soms manipulatief blijven bemoeien met hun getrouwde kinderen. En die ouders hebben het niet eens door. We hebben eindeloos veel voorbeelden. Bij de start van een huwelijk gaat dat ‘bemoeien-met’ nog wel goed. Omdat het jonge stel het tolereert of omdat één het niet zo erg vindt en de ander eigenlijk wel. Die ‘ander’ ergert zich dan maar een tijd in stilte. Zo wordt om der lieve vrede wil dat ‘bemoeien’ getolereerd totdat… een keer de bom barst en er hevige ruzie ontstaat. Tussen man en vrouw en/of met de (schoon)ouders.
 
Hoe gebeurt dat in de praktijk? Bijvoorbeeld doordat ouders van die vanzelfsprekende verwachtingen bij hun kinderen neerleggen. “Jullie komen toch wel na de kerk bij ons koffie drinken”? Dat is dan misschien een relatief onschuldig voorbeeld van mentale druk. Het wordt erger als ‘mama’ haar schoondochter instructies geeft hoe ze met haar zoon moet omgaan en haar huishouden moet besturen.
 
Geld geven om invloed te houden

Ouders hebben vaak niet door dat veel van hun acties, opmerkingen of adviezen in feite manipulatief zijn. “We hebben het toch altijd goed bedoeld”, horen we wel eens. Dat is niet relevant, het gaat om wat het doet met de kinderen. Ouders begrijpen niet dat hun ongevraagde adviezen of spontane gedrag kunnen leiden tot spanningen in het huwelijk van hun zoon en schoondochter.
Een ander voorbeeld. Ouders die hun kinderen geld geven of ze op andere manieren verwennen maar daarbij ook communiceren dat ze ‘er-dan-wel-iets-voor-terug-verwachten’. Dit is een voorbeeld uit ons eigen huwelijk.
Omgekeerd kan het ook. Soms gebruiken echtparen hun kinderen als een soort pressiemiddel om iets gedaan te krijgen bij de (schoon)ouders. Opa en Oma mogen dan de kleinkinderen niet of weinig ontmoeten totdat… (vul maar in).
 
Niet klakkeloos gewoontes overnemen

Hoe zegenrijk is het wanneer de band tussen ouders en volwassen kinderen wel gezond is. Dat gaat niet vanzelf. Daarbij moet je je als echtpaar bewust ‘losmaken’ van de invloed van de ouders. Niet met het doel om ze van je weg te houden, maar om zèlf samen tot keuzes te komen over waarden en gewoontes die vervolgens júllie thuis-cultuur gaan worden.
 
Dat zelf samen nadenken is belangrijk om niet klakkeloos de gewoontes, de nestgeur, van je ouderlijk huis over te nemen. Je moet je losmaken van het idee dat het nu eenmaal zo ‘hoort’ en omdat het van je verwacht wordt. De nestgeur bij jouw ouders zal ongetwijfeld weer verschillen van die van je schoonouders. Alleen al om niet te hoeven schipperen tussen die twee moet je er wel over gaan praten.
 
Ik denk dat het Gods bedoeling is dat een jong echtpaar een eigen ‘nestgeur’ gaat bouwen. Want in dat op te bouwen eigen ‘thuisgevoel’ komt dan vanzelf iets van de relatie die je als jong echtpaar met God hebt. God heeft geen kleinkinderen, zeggen we altijd. Je moet zélf kiezen. Niet alleen die éne definitieve: de bekering en toewijding aan Jezus Christus, maar ook alle dagelijkse praktische discipelschapskeuzes. Die kun je niet klakkeloos overnemen van je ouders. Voor een jong echtpaar geldt hetzelfde.
 
Mooie en minder mooie dingen van thuis in kaart brengen

Ik hoop dat dit dan gebeurt vanuit een gezonde eigen ontwikkelde relatie met God. Sluit nooit zomaar een compromis tussen de gewoontes van je ouders en die van je schoonouders. Wil je wel de vruchten plukken van een gezonde thuissituatie, begin dan zo vroeg mogelijk in je verkeringstijd (heerlijk ouderwets woord) met het in kaart brengen van alles wat jullie mooi en minder mooi vonden in jullie beider thuissituatie. En vervolgens besluiten hoe jullie het zelf zouden willen gaan doen. Dan maak je weloverwogen keuzes en bouw je samen aan jullie eigen nestgeur. Zitten daar elementen bij die je meeneemt van vroeger omdat je ze allebei prettig vindt, prima! Maar doe het niet ‘omdat-dat-nu-eenmaal-zo-hoort’. Jullie moeten je losmaken van je ouders.
En het wordt nóg mooier als je vervolgens een keer aan je ouders kunt uitleggen waarom jullie tot je eigen keuzes bent gekomen. Zelfs als die ‘pijnlijk-anders’ zijn dan die van je (schoon)ouders.
 
In crisissituaties wel hulp aanbieden

En ouders ik hoop dat jullie zo wijs zijn om je kinderen los te laten. Nog wijzer is het om je kinderen uit te leggen waarom het belangrijk is dat ze zélf in hun huwelijk keuzes maken. Als je dat ‘loslaten’ op die manier goed invult, dan krijg je je kinderen op een andere manier terug. Dan wordt de band tussen ouders en getrouwde kinderen een volwassen gezonde band. Het is niet zo gemakkelijk om te weten of je dat loslaten goed invult. Want er zullen wellicht ook crisismomenten komen waarbij je als ouders wél hulp aanbiedt of zelfs moet ingrijpen. Bijvoorbeeld bij gevallen van mishandeling of andere trauma’s.
 
Joke en ik hebben ervoor gekozen om ons nooit ongevraagd te bemoeien met onze kinderen. Als ze vragen stellen en/of advies vragen, dan zullen we vrijmoedig antwoorden uiteraard. In ons boek “Werkplaats huwelijk”hebben we hele lijsten met voorbeelden wat voor soort keuzes ouders en kinderen zouden kunnen maken om een relatie gezond te houden.
 
Het gevaar van pamperen

Tot slot nog een ander (veel) voorkomend probleem rond het loslaten van je kinderen illustreer ik met het volgende voorbeeld. Papa en mama kozen ervoor om hun kinderen een volstrekt onbezorgde jeugd te geven. Dat begon al in de kleuterleeftijd. Ze werden in de watten gelegd. Zoon en dochter mochten van alles uitproberen en kregen vrijwel altijd hun zin. Ze werden verwend en waren prins en prinsesje in huis. Elk obstakel (en huilbui) werd voorkomen en tegenslagen meteen weggemasseerd. Wil je niet fietsen, zal mama je wegbrengen? Geen zin in een feestje van een vriendinnetje? Dan ga je toch niet. Geen zin meer in ballet of voetbal? Dan kies je toch (voor de zoveelste keer) wat anders. Geen zin om buiten te spelen en liever TV of iPad? Geen probleem, je mag zelf kiezen.
 
Dat ‘zelf-mogen-kiezen’ stond in de hele opvoeding centraal. Het effect van dit alles laat zich niet moeilijk raden. Zoon- of dochterlief ging denken dat de hele wereld om hem/haar draaide. En dat is niet alleen funest voor het functioneren in de samenleving (werk en kerk), maar óók in het huwelijk. Een verwend kind wordt in een huwelijk óf hardhandig wakker óf beland al snel in een modderpoel van conflicten. Want in een huwelijk móet je leren dat het juist niet om jouw wensen en gevoelens gaat maar om die van je partner. En hoe jonger je dat als ouders leert aan je kinderen, hoe beter. Juist ook trouw en discipline kun je kinderen al heel jong aanleren. Trouw aan vriendjes/vriendinnetjes en aan je voetbalteam. Discipline in het leren om iets te doen wat níet leuk is. Spreuken 22:6 (Basisbijbel) zegt het zo mooi: "Leer je kinderen al vanaf jonge leeftijd hoe ze moeten leven. Wanneer ze volwassen zijn geworden, zullen ze op dezelfde weg verdergaan."

Die anekdote over het polshorloge staat model voor onze Westerse manier van leven. We zijn druk. Té druk eigenlijk. We verontschuldigen onszelf dat we nauwelijks tijd hebben voor ontspanning en daarom soms op zondagmorgen spijbelen om echt éven tijd te hebben voor onszelf. God snapt dat vast wel?
Wanneer wij echtparen helpen om de sores in hun huwelijk op te lossen, dan merken we vaak dat dit speelt. Ze hebben zelfs geen tijd om samen ‘momentjes-met-God’ te creëren. Niet samen bidden en samen de Bijbel opendoen.

Er is een tijd geweest dat we onszelf ook hebben laten meesleuren door de druk die deze ‘drukte-makende-afgod’ op ons leven legt. En het zijn niet eens alleen dit soort dingen waar ‘je-echt-niet-aan-toekomt’, die maken dat een huwelijk in zwaar weer komt. Het zijn ook de dingen waar we juist wél aandacht aan besteden, die we júist belangrijk vinden, die een hypotheek leggen op ons huwelijksverbond. Het zijn de ‘tijdslurpers’ die onze aandacht opeisen. We kennen ze allemaal. Christenen net zo goed als de ongelovigen.
 
Ons huwelijk spreekt een taal

De mensen in onze omgeving, buren, collega’s, vrienden, familie, ‘lezen’ onze huwelijken. Mijn relatie met mijn vrouw (en kinderen) spreekt een taal die anderen horen en zien. Ze zien ons huwelijk functioneren, zelfs al praten we er nooit met hen over. Maar wát zien ze dan? Zien ze dan liefde in de praktijk? Zien ze dan dat we helemaal voor Jezus willen gaan en God op de eerste plaats hebben staan? Zien ze dan dat wij weliswaar in deze wereld leven (en goede buren, collega’s en vrienden willen zijn), maar dat we niet bij deze wereld horen? Merken ze dat we een eeuwigheidsperspectief hebben?
Of…. ziet mijn (ongelovige) buurman – als hij naar mijn huwelijk en gezin kijkt – totaal geen verschil met zijn eigen doen en laten? Weten ze eigenlijk wel dat ik een christen ben?
Of zien ze dat we ook alles weten over de nieuwste Netflix series, meelachen over moppen die net over het randje gaan en ons tijdens de buurtbarbeque net zo ‘vol’ laten lopen als ieder ander?
 
De kachel van mijn Opa

Het zijn confronterende, maar wel nuttige vragen die jou en mij kunnen helpen om eens in de spiegel van Gods beschermende basisprincipes te kijken voor ons huwelijksleven. Deze column is niet bedoeld als een aanmoediging om ons in een soort wettisch gedragskader te persen zoals dat (ooit) in de Biblebelt werd gepreekt, maar om de aanvallen op onze manier van leven, dus ook van onze huwelijken, te (h)erkennen en te leren om er met Gods wapens tegen te strijden.

Ik had een Opa die mij als kleuter een wijze les leerde. Hij woonde bij ons in huis, een boerderij. In de ruime woonkamer stond een kolenkachel die uiteraard heet werd gestookt. Mijn moeder zette een soort beschermend hek om die kachel zodat ik er niet bij kon komen. Mijn Opa, die gewend was om in zijn luie stoel bij die kachel te zitten vond dat een slecht idee. Hij hield minstens net zoveel van mij als mijn moeder, maar hij had een andere strategie om mij te beschermen. Hij pakte mijn handje vast, liet me naar de kachel kruipen en heel voorzichtig liet hij mij ervaren dat die kolenkachel loeiheet en dus heel gevaarlijk was. Ik had zonder schade mijn lesje geleerd en het hek om de kachel kon weg.

Vaak werkt God net als mijn Opa. Dan helpt het niet om te vertellen dat de Bijbel zegt dat je iets niet mag doen. Vooral niet als je alleen (nog) maar van de buitenkant christen bent. God wil ons hart. Hij gunt ons een ‘wedergeboorte’ zodat Gods Geest van binnen in ons, ons kan leiden en wijzelf ontdekken wat schadelijk voor ons is en Zijn wapens gebruiken om het te ontmaskeren en te bestrijden.
 
De bedwelming van de tijdgeest

Wij leven in het (nog) vrije Westen in een situatie dat we de duivel niet zozeer als een brullende leeuw ontmoeten, maar meer als een soort verderfengel die ‘vergif’ strooit in onze denk- en leefwereld. Hij zal er alles aan doen om onze huwelijken aan te tasten met verleidingen die ons weghouden bij Gods beschermende liefdesregels. En dat lukt hem wonderwel. Wij, Westerse christenen, hebben ons laten bedwelmen door de ‘tijdgeest’ de bron van de vele eigentijdse listen van de satan.
 
Daarom zet ik in deze vierde column, met hoofdoorzaken van huwelijksproblemen, die lawine met verleidingen in het zonnetje. Onze huwelijken hebben te maken met dat ‘vergif-van-de-tijdgeest’ waarmee wij worden bestookt. Dagelijks wordt dat vergif over ons uitgestort in enorme hoeveelheden impulsen via alles wat we zien, lezen, horen en ervaren. Het aantal verleidingen is niet gewoon twee of drie keer zo erg als in de tijd van mijn Opa, nee het is meer dan 1000 keer intensiever, juist omdat we dagelijks zo ontzettend veel impulsen op ons afgevuurd krijgen.
Die impulsen zijn zowel verleidelijk als beangstigend. Ons brein wordt aan de ene kant bestookt met een veelheid aan dingen waar we bang van worden of ons ongerust over maken en aan de andere kant het ‘grijpbare-geluk’ waar je je even heerlijk in kunt onderdompelen. Sterker nog: je hebt er recht op! Je hebt gevoelens en behoeftes die bevredigd móeten worden.
 
Mijn partner voor mijn behoefte?

Dat is de strategie van de tijdgeest. Op zich is dat al duizenden jaren het geval, maar vanwege de frequentie en de hevigheid van dat gestook, is de schade veel geniepiger en ernstiger.
Die aanvallen komen op elke christen persoonlijk af, maar ook op onze huwelijken. De tijdgeest maakt ons wijs dat het onze partner is die in mijn behoeften moet voorzien. Ik moet tot bloei komen, ook in mijn huwelijk. Die tijdgeest maakt ons ook wijs dat we allereerst moeten streven naar welvaart, geluk, gezondheid en ontspanning (genot). En als dat niet lukt, als je niet geleverd krijgt, dan moet je op zoeken naar probleemoplossers. En… die tijdgeest heeft meer dan genoeg schijnoplossingen in de aanbieding. Tijd voor jezelf, desnoods apart wonen, andere partner, luxe vakanties, mooier huis, fancy auto, single party’s, tijdrovende hobby’s, gamen, netflixen, enzovoort.
 
Mijn gevoelswaarheid

Die tijdgeest, die ons al deze dingen influistert, zit overigens ook vol morele overtuigingen die zelfs christelijk kunnen klinken en daardoor extra gevaarlijk zijn. “Want God heeft mij en mijn geluk toch voor ogen? Hij is goed en Hij gunt mij toch het goede”? Hoe gemakkelijk wordt dan mijn gevoelswaarheid het centrum van mijn denken in plaats van de ‘Waarheid’ van boven. Het resultaat is dat God zich een beetje moet aanpassen aan mijn denken. Ook over het huwelijk. Dat is het basisfundament van de listen van de tijdgeest: “the Age of Me”, mijn ego, mijn behoeften, mijn gelijk.
 
Ik sluit af met een Top-10 van de listen van de tijdgeest die wij in onze praktijk meegemaakt hebben:

1.  Het geluksgevoel dat bevredigd moet worden.
2. Nadruk op welvaart en welzijn.
3. Afhankelijkheid van de bevestiging van anderen (ook van je partner).
4. De ‘tijdrovers’ in het huwelijk (alles wat maakt dat er geen tijd is voor elkaar en voor God).
5. Identiteit ontlenen aan posities of materiële dingen.
6. Mee willen doen met de ‘wereld’ om je heen
7. Van je kinderen een ‘afgod’ maken (alles doen om ze te pleasen).
8. De focus op beperkingen, bij jezelf of bij je partner.
9. Invloed van sociale druk of dwang (ook online).
10. Elke vorm van verslaving (drank, drugs, porno, hedonisme etc.).

Een christelijk huwelijk gaat niet alleen over de vraag of een echtpaar het goed met elkaar kan vinden, maar vooral ook dat God in onze huwelijken Zijn plannen kan etaleren. Hij gebruikt onze huwelijken immers om iets van het ‘geheimenis’ (toekomstige werkelijkheid) zichtbaar te maken van Jezus verlangens met Zijn bruid, de gemeente (Efeze 5:32). En dat is iets dat de duivel heel graag wil verstoren door de ‘tijdgeest’ als een soort koekoeksjong in ons huwelijksnest te plaatsen.

Je verleden, met zijn mooie en met zijn lelijke dingen, komt mee je huwelijk in. Ook de geheimen sluipen mee. En het zijn vooral die dingen die je van tijd tot tijd gaan aanklagen, totdat….
 
Ja, inderdaad, totdat…. Daar ga ik het in deze column over hebben. Want dit is nummer 3 in de Top-5 van oorzaken van het stuk lopen van veel huwelijken:

een verzwegen (soms schaamtevol) verleden.

“Je moet geen oude koeien uit de sloot halen Jan-Willem”. Hoe vaak heb ik dat niet gehoord. Dat klopt. Maar wat als die koeien niet oud of dood zijn en ook niet in de sloot liggen, maar op de achtergrond aan je geweten zitten te likken? Je wilt het vergeten, het achter je laten. In de eerste jaren van het huwelijk lijkt het ook allemaal van een leien dakje te gaan. Je geniet van het nieuwe ‘nu’ en troost je met het idee dat je een nieuwe start hebt gemaakt en dat je daarmee je verleden heerlijk hebt kunnen begraven, denk je. Zand erover, geen haan die ernaar kraait. Totdat je - net als Petrus – een keer ‘kukeleku’ hoort. Protestanten zouden de waarde van de biecht moeten gaan (her)ontdekken.
 
Leerdicht van David

Koning David schreef een ‘leerdicht’ over dit onderwerp. Hij was zo iemand die een etterbak vol schaamte op zijn rug had. Het was zelfs een publiek geheim in het paleis. Maar ‘men’ zei er niks van, want hij was immers de baas in de burcht. Toen stuurde God een profeet die David een ‘verhaal’ kwam vertellen over een rijke stinkerd met veel vee en een arme man met één lammetje dat met zijn kinderen opgroeide. Een verhaal om David uit zijn tent te lokken. En dat lukte. Je leest de geschiedenis en het resultaat van het verhaal van de profeet Nathan in 2 Samuel 12.
 
Hoe David omging met zijn schaamte over zijn handelswijze met Bathseba en haar man Uria, lees je in Psalm 51. Maar zijn ‘leerdicht’ over dit onderwerp is Psalm 32. “Zolang ik zweeg, kwijnde mijn gebeente weg”, vertelt hij in vers 3. Hij kreeg zelfs lichamelijke klachten van het proberen om zijn misdaad te verdoezelen.
Die Psalm hebben we al zo vaak als een heilzame aanmoediging mogen gebruiken bij het helpen van echtparen om met de billen bloot te gaan, te gaan biechten dus.
In vers 4 en 5 lezen we dit:
 “…dag en nacht drukte Uw hand zwaar op mij, mijn levensvocht veranderde in een zomerse droogte. Mijn zonde maakte ik U bekend, mijn ongerechtigheid bedekte ik niet. Ik zei: Ik zal mijn overtredingen belijden voor de HEERE. En Ú vergaf mijn ongerechtigheid, mijn zonde”.
 
Van nature zijn we niet zo gemakkelijk geneigd om onze vuile was buiten te hangen. Totdat je gaat ontdekken dat ‘openheid’ je juist verlost van de schaamte en de aanklachten in je geweten en je in de vrijheid zet.
Je hoeft het niet van de daken te schreeuwen of er een Top-40 hit mee te componeren, zoals David. Maar wil je écht vrij worden van je schaamtevolle verleden, dan moet je toch met je billen bloot. Naar God (die het toch al weet, maar het zo graag van je wil horen) en naar je partner. En soms kan een pastor of hulpverlener je daarbij helpen.
 
Waarom zou je je verleden in het licht brengen?

Waarom moet je je schaamte, je geheime zonden, in het licht brengen? Eigenlijk heel eenvoudig. Satan is de koning over alles wat ‘duister’ is en zondig is. En zolang ik mijn geheimen verstopt houd, blijft het werkterrein van de duivel en zal hij me bestoken met gevoelens van schuld en schaamte óf met suggesties als “het-stelt-niets-voor”, waar maak je je druk om? Juist op de meest vervelende momenten in mijn leven doet hij dat. En hij zal er ook alles aan doen om mijn verleden te gebruiken om mijn huwelijk te ondergraven. Want je partner zou zomaar eens kunnen ‘aanvoelen’ dat er iets is. Zodra ik dat in het licht breng, dan kan Gods vergeving mij bereiken en kan mijn huwelijkspartner mij ook vergeven en met me meestrijden. En die twee soorten vergeving zijn de schaar die me bevrijden van die donkere koorden van schaamte en schande die me aan dat verleden vastgekleefd houden.
 
Drie soorten aanklachten op je geweten

Wij leggen echtparen uit – aan de hand van de Schrift én onze eigen voorbeelden – hoe zegenrijk het is om in een huwelijk je verleden bloot te leggen voor elkaar en voor God. Het liefst voordat je een huwelijksverbond aangaat uiteraard. Maar als dat nooit is gebeurd, dan kan het alsnog.
En al die dingen uit het verleden die je aanklagen, waar je last van kunt hebben, bestaan volgens ons uit drie categorieën van ‘lasten’ die je terneer kunnen drukken in je denken en je geweten.

1. Dingen die je zelf fout hebt gedaan. Seksuele escapades, porno, diefstal, leugens, pestgedrag enzovoort. Het zijn je eigen zonden.
2. Alles waar je zelf slachtoffer van bent geworden en anderen de ‘daders’ zijn. Dat kan gaan over verkrachting, aanranding, vernederingen, verwaarlozing, afwijzing, enzovoort. Soms zelfs door je ouders, of naaste familie en vrienden. Dat zijn je wonden.
3. Al die dingen waar je onbedoeld mee in aanraking bent gekomen en die pijn doen. Oorlogssituatie, getuige van een zelfdoding, een ongeval, occulte seances, geweld en dat soort dingen. Ook dat zijn wonden.

Over deze laatste categorie zijn we doorgaans wel redelijk open en hebben we al wel eens ervaren hoe heilzaam het is dat anderen met ons kunnen meeleven. Maar die andere ‘zonden’ en ‘wonden’ van 1 en 2 vallen vaak in de categorie ‘ik-schaam-me-ervoor’. Wij hebben de afgelopen 15 jaar zo vaak gemerkt dat het onbesproken verleden bij echtparen de relatie uiteindelijk verstoorden.
 
Vergeven is de sleutel

Hoe los je dat dan op? Ik heb het al gezegd: door er wél over te praten. Met God én met je partner. En één van de sleutels die God geeft om het op te lossen is het genoemde woord ‘vergeving’. Vergeving vragen (bij categorie 1) en vergeving uitdelen (bij categorie 2). Zelfs al vragen de daders van categorie 2 nooit om vergeving, dan nog kunnen jij en ik leren om te gaan vergeven. Vergeving plaatst ons in de vrijheid. Vergeven doe je niet primair voor de ander, maar voor jezelf. Als het gaat om iemand vergeving te schenken betekent het niet dat je zijn/haar overtreding wegwuift. Het wás onrecht wat jou is aangedaan. De pijn en herinneringen zijn reëel. Maar de dader vergeven zet jou in de vrijheid. Jij kiest ervoor om niet langer aanklager te willen zijn. En daarmee geef je de machten van de boze niet langer het (zogenaamde) recht om jou ermee te bestoken. Ik heb over vergeving al eens een column geschreven.
 
De koe bij de horens vatten

De duivel zal je influisteren dat je dit soort dingen juist niet hoeft te bespreken met je partner.
Let wel… misschien heb je al je zonden al eens – bij je bekering of daarna – oprecht aan God beleden. Dan mag je weten dat God je volkomen heeft vergeven. Je bent (in Christus) Zijn geliefde zoon/dochter en je zult in de eeuwigheid bij Hem zijn. Laat je die zekerheid niet afpakken. Je bént en blijft niet wat je in het verleden fout hebt gedaan.

Toch merken wij bij echtparen vaak dat schaamte over dat verleden ervoor zorgt dat het niet besproken wordt in de meest intieme relatie die er op aarde is: het huwelijk. Onze ervaring leerde ons dat ook ‘zwijgen’ zonde kan worden. Dan worden schaamtevolle geheimen uit het verleden een soort betonrot die de fundamenten van je huwelijk aan kunnen tasten. Vooral ook als je zonden in té algemene termen aan God hebt beleden. Dan merk je dat de zogenaamde littekens van die ‘zonden-van-toen’ door blijven etteren in je gedachten en dus in je ziel. Je bent er niet ‘vrij’ van. En daardoor heeft het invloed op je partner met wie je een zielsband hebt. Dus ook op het functioneren van je huwelijk. Daarom moet je met je billen bloot, juist ook over het verleden.

Weg ermee! Hoe? Niet door oude koeien uit de sloot te halen, maar door die koe bij de horens te vatten en te offeren op het (figuurlijke) altaar van vergeving die bij voorbaat gegarandeerd is (1Joh 1:9). En als het duistere machten zijn die jou in de greep houden, dan mag je die verbreken op grond van wat Jezus deed op Golgotha (Kol 2:15).
Misschien moet je partner wel even drie keer slikken als je je verleden opbiecht. Het is weer Psalm 32 die ons belooft dat God ons omringt met jubelzangen van bevrijding (vers 7). En in de volgende verzen geeft ervaringsdeskundige David geen les over een koe in een sloot, maar over een paard en muilezel. “Ik onderwijs u en leer u de weg die u moet gaan; ik geef raad, mijn oog is op u. Wees niet als een paard, als een muildier, dat geen verstand heeft. Zijn bek houdt men in toom met bit en toom; dan kan hij u niet te na komen.”

Als ik die stelling iets uitdagender formuleer klinkt het zo:

Als jij en ik geen relatie weten te onderhouden met onze hemelse Koning en Bruidegom, dan houden we ons voor de gek door te denken dat we dan wel een gezonde en goddelijk gezegende relatie kunnen onderhouden met onze partner.

Oeps, dat is een stevige binnenkomer toch?
 
De vorige column ging het over de afgod van de eigen behoeftes. Het was de eerste van de Top-5 van dingen die in een huwelijk mis kunnen gaan. Zo geformuleerd is dat negatief ingestoken. Je kunt het namelijk ook omdraaien. De kans dat een huwelijk ‘slaagt’ wordt 1000 keer groter als je deze 5 basisprincipes wel in praktijk brengt in je huwelijk. “Ikke-eerst” werkt niet in een huwelijk. Eerst God, dán je partner en je kinderen en dáárna pas jijzelf.

In deze aflevering van die Top-5 zoom ik in op probleem (of bouwsteen) nummer 2: ‘Geen levende relatie met God hebben’. Want, zoals gezegd, als ik die niet heb, dat kan ik die ook niet uitdelen.
 
God heeft belang bij ons huwelijk

Joke en ik zeggen altijd tegen een christen-echtpaar dat bij ons komt: weten jullie wel dat God nóg meer belang heeft bij jullie huwelijk dan jullie zelf? Hij noemt jullie huwelijk in feite ‘Zijn Verbond’. Daarom zegt Jezus ook dat wij niet moeten scheiden wat God ‘verbonden’ heeft (Marcus 10:9). God wil onze huwelijken gebruiken voor de Glorie van Zijn Naam. Hij heeft er dan ook alle belang bij dat we Hem betrekken bij ons huwelijk. Alleen al daarom moet er wel een relatie zijn met onze Schepper, ook de uitvinder van het huwelijk.
 
Maar als ik zelden of nooit in de Bijbel lees. Als ik niet met grote regelmaat met Hem praat (bid). En als wij als echtpaar niet (dagelijks) samen bidden en naar Hem luisteren door Zijn Woord te openen? Dan is het toch niet zo gek dat we iets kostbaars gaan mislopen? De bovennatuurlijke hemelse component (of het fundament) ontbreekt dan. Dan heeft de duivel zijn doel bereikt en de Heer van ons huwelijk staat werkloos (en verdrietig) aan de kant bij wijze van spreken.
 
God heeft het ons voorgedaan

Wij hebben lief omdat Hij ons eerst heeft liefgehad, zegt de Bijbel in 1 Joh 4:19. De HSV heeft dat verkeerd vertaald. Het gaat er namelijk niet alleen om dat wij Hem liefhebben omdat Hij ons eerst heeft liefgehad. Het gaat überhaupt om ‘liefhebben’ op de Goddelijke Agapè manier. Dat kunnen wij alleen als we wéten (en ervaren) dat God ons eerst op die manier heeft liefgehad. JHWH heeft in Jezus Zichzelf vernederd en Zich overgegeven om ons te redden en aan Gods hart te brengen. Dat is het soort liefde waar ook onze partner naar hunkert en die wij hem/haar alleen kunnen geven als we die zelf hèbben ontvangen. En als die in ons hart levend is. Dat vraagt onderhoud. Agapè is dan ook een echt ‘werk-woord’ in onvoltooid tegenwoordige tijd, om het maar eens semi taalkundig uit te drukken.
 
God is er niet primair voor onze problemen

Joke en ik zitten in ons 50e huwelijksjaar. En ook bij ons ging dat niet vanzelf. Samen als echtpaar een relatie met God onderhouden gaat niet vanzelf. Daar moet je – net als bij een gewone aardse relatie – aan werken. En je moet jezelf leren ‘klein’ te maken. Soms gebruikt God juist moeilijkheden om onze innerlijke aandacht naar Hem toe te trekken. “Nood leert bidden”, zo luidt het spreekwoord. Dat hebben wij in ons huwelijk zelf ook ontdekt. En daarna is het een levenshouding geworden, ook als er geen problemen zijn. Onze band met onze hemelse Vader is de brandstof voor onze relatie met elkaar. Want we moeten onze communicatie met God niet beperken tot een soort 1-1-2 relatie. Hem ‘bellen’ voor onze noodgevallen, dat doen we vanzelf wel. Maar een echte relatie met God is er om dag-in-dag-uit van te genieten. Hij wil er niet alleen zijn als ‘probleemoplosser’. Hij wil bij ons leven, en dus ook ons huwelijk, betrokken zijn. Inmiddels hebben we wel zoveel echtparen begeleid dat we kunnen zeggen dat dit een gouden sleutel is. Op het moment dat eerst de persoonlijke relatie met God hersteld is, op het moment dat Jezus ook echt Héér wordt in je persoonlijke leven dan is er al een wissel om. En als Hij dan ook Héér mag worden van je huwelijk (en dat is een keuze) en als man en vrouw samen gaan bidden en Bijbel lezen, dan worden vele andere problemen in een huwelijk heel klein en oplosbaar.
 
Het gevaar van een ongelijk juk

De Bijbel is nogal scherp als het gaat over het samengaan van een gelovige met een ongelovige. Het befaamde ‘ongelijke juk’ (2 Kor 6:14) maakt duidelijk dat God vindt dat dit niet kan. Trouwen met een ongelovige betekent dat je als echtpaar niet sámen een relatie kunt onderhouden met God. Je mist een complete dimensie. Je kunt ook stellen dat je de bovennatuurlijke krachtbron van God niet in de relatie met je partner kunt genieten en ervaren. Je liefde voor elkaar blijft beperkt tot een natuurlijke liefde. Ik weet het, er zijn voorbeelden dat het uiteindelijk wel goed is gekomen. Maar Gods aanbeveling is: doe het niet. De kans dat jij als christen afglijdt naar een lauw of koud geloof is veel groter dan dat jij in staat bent om hem/haar op te tillen naar een geestelijk ‘niveau’. De Bijbel zegt heel scherp: welke gemeenschap is er tussen licht en duisternis? En in 2 Korinthe 6:15: En welke overeenstemming is er tussen Christus en Belial?

Zo’n citaat klinkt heftig, ik weet het. Maar God zegt dit om ons te beschermen. Weet je nog: Hij heeft belang bij ons huwelijk.
 
Maar wat dan als je gescheiden bent?

God haat de echtscheiding, zegt Hij zelf (Maleachi 2:16). Ook dit klinkt weer zo ‘hard’, ik weet het. Wij hebben diverse oprechte christenen ontmoet die gescheiden zijn en weer hertrouwen. Wat zeg je dan? Je kunt er een theologische waarheid op loslaten. Ik kies nu even voor de pastorale.

Ja, huwelijken lopen soms vast en ‘verbondspartners’ gaan dan soms uit elkaar. Wij vragen dan altijd eerst: weet je dat God dit absoluut niet heeft gewild? Durf je te erkennen dat jij/jullie hebben gefaald in je belofte van trouw? Als ze dat echt erkennen en belijden, dan durven wij (meestal) verder te gaan met een boodschap van genade, herstel en nieuwe kansen. Want dat is óók een karaktertrek van God. We zeggen er wel altijd bij dat je dan eerst je oude leven moet opruimen.

Fouten belijden, vergeving vragen. Ook aan je kinderen, schoonouders, vrienden, getuigen enzovoort. En zelf de mensen vergeven die jou iets hebben aangedaan. Dan is de geschiedenis schoon om in principe opnieuw te beginnen. Maar dan wel als echtpaar samen met God een relatie opbouwen. Dat is de bouwsteen die de machten van de boze op afstand houdt. Doe je dat niet, dan is de kans groot dat de geschiedenis zich herhaalt.

Als wij horen over echtscheiding dan krijgen we vaak dit soort argumenten: We communiceren niet meer. We houden niet meer van elkaar. We leven langs elkaar heen. Hij/zij werd verliefd op een ander. We hadden alleen maar ruzies en conflicten. Maar dat zijn niet de échte oorzaken. Het zijn de gevolgen van andere dingen die al eerder mis zijn gegaan of gewoon nooit aanwezig waren.
Stel dat je een echtpaar hebt waarvan beiden zeggen dat ze al jaren niet meer communiceren en dat ze willen scheiden. En jij, als hulpverlener, zou ze dan oefeningen geven waarmee ze leren te communiceren. Dat zou zomaar kunnen lukken. Ze leren om gevoelens te uiten en met elkaar te praten. Maar daarmee is de echte oorzaak niet verdwenen en zal het binnen 2 jaar opnieuw misgaan op een ander terrein. Of het gaat mis omdat ze nu teveel met/tegen elkaar communiceren.

Op zoek naar de echte oorzaken

Wil je een struggelend echtpaar helpen, dan moet je op zoek naar de échte oorzaken. En die vinden we vrijwel altijd bij de fundamenten van een christelijk huwelijk. Want de duivel weet heel goed dat als je een fundament onderuithaalt, dat dan het bouwwerk in gaat storten. Volgens ons zijn dit de fundamentele oorzaken van huwelijksproblemen (een top-5):

1. Een verkeerd beeld van liefde en trouw
2. Geen levende relatie met God onderhouden
3. Je verleden is niet opgeruimd
4. Meedoen met de tijdgeest
5. Los(ge)laten van/door ouders/schoonouders

Dit zijn vijf tactieken die de boze gebruikt om christelijke huwelijken onderuit te halen. En gelijktijdig zijn het bouwstenen die God ons aanreikt om onze huwelijken tot bloei te laten komen. Ik hoop ze de komende 5 weken allemaal kort te behandelen.

 
De afgod van de eigen behoeftes

Vandaag aandacht voor de invloed van het verkeerde beeld van liefde en trouw.
We leven in een samenleving waarin ons wordt geleerd dat het draait (en mag draaien) om mijn behoeftes. In onze postmoderne samenleving is dat een afgod geworden die helaas ook in onze huwelijken aanbeden wordt. Ik moet tot mijn recht komen en ook in een relatie moet ik toch écht ervaren dat mijn behoeftes worden ingevuld. Als dat allemaal niet (meer) gebeurt, dan moet dat als eerste veranderen. En als dat niet meer lukt, als mijn behoeftes niet meer vervuld worden, ja dan moet ik de bakens maar eens verzetten, toch?
Wij noemen deze logica ook wel ‘contractdenken’. Als ik krijg niet meer geleverd krijg wat ik nodig heb, dan mag ik er tussenuit. Het zogenaamde contract wordt ontbonden, al of niet met een boeteclausule (alimentatie, boedelscheiding etc).
 

We willen gelukkig zijn

Dat contractdenken zit verweven in elke vezel van onze samenleving. Deze ‘voor-wat-hoort-wat’ logica is vervolgens ook onze kerken binnengeslopen en niet alleen in onze huwelijken. Als een dominee of voorganger niet preekt wat wij graag willen horen, dan beginnen we ook te mopperen en zoeken we uiteindelijk ook een andere kerk. Net zoals in onze huwelijken. Een ander kan ons vast en zeker wel gelukkig maken. Want gelukkig-zijn, dan staat met stip bovenaan. God gunt ons dat toch? Een eind maken aan een ongelukkig huwelijk is daarom doodnormaal geworden.
 
Dat God dat zo niet heeft bedoeld, hoef ik toch niet uit te leggen, hoop ik? God ziet ons huwelijk als een ‘verbond’ waar Hij zelf bij betrokken wil zijn.
Een van de meest bekende teksten in huwelijksdiensten is deze uit Spreuken 3:3
“Mogen liefde en trouw je niet verlaten. Bind ze om je hals, schrijf ze op de tafel van je hart.” Je moet er dus iets mee dóen. Het is geen vanzelfsprekende permanente ‘toestand’.

Als we een eigen definitie maken gaat het mis

We lezen deze teksten allemaal met instemming in het begin van ons huwelijk, net als die van 1Cor 13. We zijn het ermee eens en toch gaat het (vaak) mis. Ook bij christenen strandt ruim 40% van de huwelijken. Hoe kan dat nou?
Dat komt vooral omdat we die woorden ‘liefde-en-trouw’ invullen met een eigen definitie. En bij die definitie speelt ons gevoel een allesbepalende rol. Wij hebben ons wijsgemaakt dat liefde vooral een gevoel is. Dat wordt ons dag-in dag-uit in de samenleving aangeleerd, en helaas ook in de kerk.
Liefde en trouw zijn beide ‘keuzes’. Het meest gebruikte woord voor ‘liefde’ in de Bijbel is Agapè. Zeker als het gaat over de Goddelijke liefde. “Wij hebben lief omdat Hij ons eerst heeft liefgehad”, zegt de Bijbel (in 1Joh 4:19). Dat gaat over die Agapè. God heeft het ons voorgedaan. Agapè is de liefde van de wil, de keuze om het goede te zoeken voor de ander. Jezelf (en je eigen behoefte) ondergeschikt maken aan de nood van de ander. God heeft het ‘voorgedaan’ in Jezus Christus die Zich heeft overgegeven (vernederd) voor ons, Zijn bruid.

Liefde als een keuze

Maar ons wordt vanuit de tijdgeest geleerd dat liefde iets is van geluk najagen, vlinders in de buik, verliefdheid, of op z’n minst liefde als een set van mooie warme gevoelens. En in de kerk worden we met datzelfde denken besmet. Maar hoe mooi dit soort dingen ook zijn, ze hebben niets te maken met de vorm van liefde waar de Bijbel het over heeft. Hét hoofdstuk over liefde is 1Cor 13. Als je dat goed leest, dan gaat het niet over gevoelens maar allemaal over keuzes. In de verzen 4-7:

“De liefde is geduldig, zij is vriendelijk, de liefde is niet jaloers, de liefde pronkt niet, zij doet niet gewichtig, zij handelt niet ongepast, zij zoekt niet haar eigen belang, zij wordt niet verbitterd, zij denkt geen kwaad, zij verblijdt zich niet over de ongerechtigheid, maar verheugt zich over de waarheid, zij bedekt alle dingen, zij gelooft alle dingen, zij hoopt alle dingen, zij verdraagt alle dingen.”

Deze Goddelijke Liefde draait niet om gevoelens, maar om keuzes en de wil om te leren om te volharden, vol te houden. Dat moet je al heel jong leren. Op het moment dat je een christen wordt, opnieuw wordt geboren, wil God je daarbij helpen. In de vrucht van de Geest (Galaten 5) zie je woorden staan als trouw, geduld en zelfbeheersing.

Ook geloven is een keuze

Het centrale woord in de Bijbel is ‘geloven’. Geloven en vertrouwen is overigens hetzelfde woord. En vertrouwen, toevertrouwen en ‘trouw-zijn’ hebben alles met elkaar te maken, afgeleid van hetzelfde Griekse grondwoord ‘pistis’. Ook geloven is geen gevoel. Een gevoel van ‘vrede’ is wel de vrucht van geloven. God heeft ons wel geschapen met ‘gevoelens’, ik wil ons leven als christen absoluut niet gevoelloos maken. Maar gevoelens zijn de ‘vrucht’ van onze keuzes en niet het fundament ervan.
Er is heel veel over dit onderwerp te zeggen, daar heb ik de ruimte niet voor. Als het ons lukt om de woorden ‘liefde-en-trouw’ te ontdoen van de rozige mystiek van onze tijdgeest, dan is er al veel gewonnen. En met die rozige mystiek bedoel ik dan het idee dat het moet en mag draaien om ons geluk en onze gevoelens en dat God dit echt wel goed zal vinden.
In India, het land van (nog steeds) gearrangeerde huwelijken bij christenen, leerde een pastor mij deze enorme waarheid:
Jan-Willem, jullie in het Westen trouwen met de vrouw waar je verliefd op bent geworden. Ik heb geleerd de vrouw lief te hebben met wie ik getrouwd ben.

 
Mag Jezus Heer zijn in je huwelijk?

Mijn Indiase vriend wist dat liefhebben letterlijk een zichzelf versterkend groei-werkwoord was. En dat dit proces begint met de keuze om Gods principes bóven je gevoel te plaatsen. En dan kom je vanzelf bij de basisvraag: mag Jezus Héér zijn in mijn leven? In mijn huwelijk? Mogen zijn principes leidend zijn, ook over mijn gevoelens, mijn logica? Mag wat Hij zegt (ook over het huwelijk) méér ‘waarheid zijn dan wat ik voel of denk tekort te komen?
Ik weet echt wel dat de praktijk weerbarstig is en dat zo’n verhaal theoretisch kan klinken. Maar dat doet niets af van de waarde van de rijkdom van dit fundament: God heeft nog meer belang bij onze huwelijken dan wijzelf. Omdat – als wij het op Zijn manier invullen – wij iets laten zien van Zijn karakter in onze huwelijken. Dan is ons huwelijk een beetje een soort etalage voor de Glorie van God.
Ik noemde al Spreuken 3. Vers 5 en 6 vervolgen met deze prachtige aansporing en belofte:
"Vertrouw op de HEERE met heel je hart, en steun op je eigen inzicht niet. Ken Hem in al je wegen, dan zal Híj je paden rechtmaken"
Volgens mij geldt dat ook voor het ‘pad’ van ons huwelijksbootje… als Hij de stuurman mag zijn.

Ik moest aan deze anekdote* van een vroegere Amerikaanse president denken bij de steeds luider klinkende redenering dat er geen verschil zou moeten zijn tussen mannen en vrouwen.

En voor mij geldt dat ook bij de suggestie van een deel van de overheid dat je kinderen al jong zou moeten toestaan hun geboortegeslacht te veranderen. Want zoals je je voelt, zo mag je zijn, toch? Dan denk ik: je kunt al die dingen wel vinden met een meerderheid, maar wie houd je dan voor de gek? Is de werkelijkheid daarmee ook veranderd?

Mannen en vrouwen zijn heerlijk verschillend

Mijn stelling is deze: het is fantastisch dat mannen en vrouwen totaal anders zijn, ook in een huwelijk. Ik vind het zelfs een van de fundamenten van de schepping die je niet te grabbel moet gooien. Ik ben overigens niet van de denkrichting dat mannen superieur zouden zijn aan vrouwen of heersers zouden moeten zijn over hen. Volgens mij spreek ik de Bijbel na als ik zeg dat mannen en vrouwen gelijkwaardig zijn. Ze zijn alleen niet identiek of uitwisselbaar. Ik weet het, met zo’n uitspraak kan ik heel ‘inclusief-Nederland’ over me heen krijgen. Mannen en vrouwen zijn heerlijk verschillend en ze vullen elkaar aan, vooral als beide partners die verschillen toelaten en tot bloei laten komen. Dat erkennen is net als Adam citeren die vol enthousiasme Eva begroet en al snel ontdekt dat zij alles heeft (en kon) wat hij niet had. De Bijbel beschrijft Eva dan ook “als een hulpe tegenover Adam”. Iemand die ‘de mens’ compleet maakt. Hij was blijkbaar hulpbehoevend en had iemand nodig.

WE ZOEKEN BIJ ONZE LEVENSPARTNER KENNELIJK ONBEWUST AL DE DINGEN DIE WE ZELF MISSEN EN WAARVAN WE WETEN DAT WE DIE NODIG HEBBEN

We zoeken bij onze partner dat wat we missen

Nu naar de praktijk van het huwelijk. Ik blijf het opmerkelijk vinden dat de huwelijkspartners elkaar vrijwel altijd blijken aan te vullen, niet alleen in hun seksualiteit, maar ook wat betreft hun karakter, temperament en vaardigheden. Joke en ik zijn samen completer en beter. Blijkbaar heeft God dat al in de schepping zo gewild. We zoeken bij onze levenspartner kennelijk onbewust al de dingen die we zelf missen en waarvan we weten dat we die nodig hebben.
Ik sprak eens een headhunter die een man had geplaatst op een kandidatenlijst voor een directiefunctie bij een bedrijf. Ik vroeg hem hoe hij nu – na alle interviews, testen en het bestuderen van zijn loopbaan – zéker kon weten dat hij geschikt was voor zijn job. En toen zei hij dit tegen mij. “Dat weet ik ook nog niet, want ik heb zijn vrouw nog niet ontmoet.”

Het staat voor je neus

Verschillen tussen mannen en vrouwen zijn mooi, anekdotisch en ze leiden soms tot irritatie. Een recent voorbeeld. Ik kan heel goed overzicht houden, heb een sterk richtinggevoel en weet de weg vrijwel altijd te vinden. Maar in huis is dat totaal anders. Ik ben meer thuis en help veel vaker in het huishouden. Maar wat ik ook probeer, ik heb steeds grote moeite met het onthouden hoe je een afwasmachine inpakt of waar het serviesgoed in de kast moet staan. Ook het terugvinden van dingen die we hebben opgeruimd is voor mij een crime. Ik zoek me wezenloos naar een boek in de kast en vraag dan uiteindelijk om hulp. Dan komt Joke en zegt: ‘Kijk, het staat pal voor je neus.’ Joke kan daarentegen twintig keer over een weg zijn gereden en dan de 21e keer nog vragen of we links- of rechtsaf moeten. In 99 van de 100 gevallen zijn deze ‘tekortkomingen’ nooit een probleem, maar bij vermoeidheid of opgestapeld bij andere irritaties, veroorzaken ze soms botsingen.

We hebben allemaal ons gereedschapskistje

Een deel van de verschillen tussen man en vrouw heeft niets met ons geslacht te maken, maar een ander deel juist wel. Met elkaar vormen alle verschillen een soort gereedschapskistje dat ieder mens tot zijn beschikking heeft voor bij het werk, in de samenleving, in de kerk en in het huwelijk en gezin. Over dat laatste heb ik het uiteraard. En dat gereedschapskistje wordt in de werkplaats van het dagelijks leven in je huwelijk gevormd, door het schaven, schuren en botsingen heen.
Mannen en vrouwen zijn heerlijk verschillend en ze vullen elkaar aan, vooral als beide partners die verschillen toelaten en tot bloei laten komen.

Je gereedschapskistje bestaat onder andere uit de volgende attributen:

1. Je temperament. De primaire manier waarop je spontaan reageert op situaties.
2. Je karakter. De binnenkant van je persoonlijkheid.
3. Je vaardigheden. Waar ben je goed in en waarin juist wat minder?
4. Je levenservaring. Wat je écht hebt geleerd uit de praktijk van het leven.
5. Je geslachtskenmerken en je fysieke kenmerken
6. Je interesses en hobby’s.
7. Je culturele achtergrond en vorming.

Over elk van deze dingen is heel veel te zeggen, ook hoe ze in een huwelijk de ander kunnen versterken, maar ook hoe je je partner daarmee kunt beschadigen. Daarover veel meer in ons boek Werkplaats huwelijk.

Identiteit is niet wat je voelt of doet

De combinatie van dat alles, gelouterd door de (leef-)tijd vormt je persoonlijkheid. Dat is overigens wat anders dan je identiteit. Ik geloof dat de identiteit van een christen allereerst gebaseerd is op het feit dat hij of zij een wedergeboren kind van God is. Die wedergeboorte is de basis voor zijn persoonlijkheid. Een niet-christen kan dat ‘opnieuw-geboren-worden’ totaal niet begrijpen. Die zal in het etaleren van de persoonlijkheid vaak andere dingen noemen als positie, sociale omgeving, gevoelens en beroep. Daarmee wordt alles bedoeld wat het leven je heeft gegeven en hoe je bent gevormd. Een christen zal dat grotendeels best kunnen accepteren, maar wel vanuit het gegeven dat je nieuwe identiteit in Christus de basis mag zijn waarop die stukken levenservaring gestapeld worden.

* Oorspronkelijk komt deze anekdote naar mijn weten van Abraham Lincoln die met deze parallelle redenering een - in zijn ogen onzinnige - discussie wist te beëindigen.

Een van de meest veilige plekken om te leven is een goed functionerend stabiel gezin. Dat geldt voor kinderen, maar dat geldt ook voor papa en mama. En dat stabiele gezin staat onder druk, het wordt aangevallen door de tijdgeest. Dat ‘stabiele’ ouderwetse gezin wordt door heel wat mensen ‘achterhaald’ genoemd.

Het zijn dezelfde denkers achter de genderideologie die al decennia de talloze alternatieve samenlevingsvormen als volstrekt gelijkwaardig aan dat gezin presenteren. En steeds openlijker promoten ze moderne samenlevingsvormen als superieur omdat zij dat ouderwetse gezin als een ‘gevangenis’ zien waar mannen en vrouwen in een rollenpatroon beklemd zitten en de kinderen in een klassiek gender-keurslijf worden gedwongen.

Pleidooi voor gezinstrouw

Ik wil in deze column van de serie over de geheimen van een goed huwelijk, juist een pleidooi houden voor dat vermaledijde klassieke gezin van man en vrouw met hun eigen kinderen. Ik weet het, we leven in een tijd van gebroken en samengestelde gezinnen. Ook bij christenen zien we dat meer dan een op de drie gezinnen tot die categorieën behoort. En jazeker, ook dat kan goed functioneren als God in zo’n gebroken gezin alsnog de eerste plaats mag innemen. Toch gaat er niets boven een gezin waar papa en mama van elkaar houden en elkaar volstrekt trouw zijn gebleven en waar God op nummer één staat en waar de kinderen in liefde en vrijheid wordt voorgeleefd wat een relatie met Jezus Christus kan betekenen.

De ideale uitgangspunten

Je kunt vanuit de weerbarstige praktijk van het leven met tientallen nuances of ‘ja-maars’ komen, toch blijf ik deze stellingen verdedigen:

• Het beste wat een vader voor zijn kinderen kan doen, is het onvoorwaardelijk liefhebben ván – en trouw zijn áán – hun moeder.
• Het beste wat een moeder kan doen voor haar kinderen is het openlijk respecteren en liefhebben van hun vader en hem trouw zijn.

Er is geen kind uit een gebroken gezin dat niet het állerliefst zou hebben gehad dat papa en mama van elkaar zouden zijn blijven houden en elkaar trouw zouden zijn gebleven.
Er is geen kind uit een gebroken gezin dat niet het állerliefst zou hebben gehad dat papa en mama van elkaar zouden zijn blijven houden en elkaar trouw zouden zijn gebleven.
Ik kan in zo’n korte column niet recht doen aan de problematiek van echtscheiding en de prachtige mogelijkheid van herstel en genade. Eén ding kan ik wel zeggen (en daarmee spreek ik de Bijbel na): God haat de echtscheiding (Mal 2:16). En ik vermoed dat Hij daar minimaal twee redenen voor heeft.

1. Het ‘geheimenis-beeld’ van het huwelijk uit Efeze 5 wordt verstoord waar de relatie tussen man en vrouw wordt vergeleken met Christus en de gemeente.
2. Omdat God wéét wat de gevolgen zijn, wil Hij de kinderen beschermen tegen beschadigingen.

Overigens… elke christen die gescheiden is mag weten dat God altijd een God van herstel en genade wil zijn. Met Hem kan ook een gebroken verleden ‘schoongemaakt’ worden op zo’n manier dat de kinderen niet met de ‘schade-vloek’ van de keuzes van hun ouders blijven zitten.

Je gezin is een ideale leerschool

Analoog aan dat geheimenis uit Efeze 5 (vers 30-32) kun je zeggen dat een christelijk gezin de kleinste gemeente (kerk) op aarde is. Dat is de plek waar man en vrouw leren wat ‘trouw’ is. De plek waar kinderen leren om een leven met Jezus in de praktijk af te kijken en zelf te beoefenen. Dat is de plek waar een man leert om een dienende priesterrol in praktijk te brengen en zijn vrouw lief te hebben, net zoals Jezus Zijn gemeente heeft liefgehad en Zichzelf voor haar heeft overgegeven. En voor de vrouw is het gezin de plek waar ze leert om in haar man ook Jezus te eren en samen met haar verbondspartner de kinderen een geloofsleven voor te leven.

HET IS NIET VOOR NIETS DAT PAULUS AAN TITUS EN TIMOTHEÜS VERTELT DAT ZIJ OUDSTEN MOETEN AANSTELLEN DIE EEN STABIEL GEZIN HEBBEN

Een zegen voor het functioneren in de maatschappij

Het gezin is dus voor beide huwelijkspartners de perfecte leerschool voor het beoefenen van de levenspraktijk, zowel in de samenleving als in de kerk. Het is niet voor niets dat Paulus aan Titus en Timotheüs vertelt dat zij oudsten moeten aanstellen die een stabiel gezin hebben en waar ‘papa’ heeft bewezen dat hij zijn huisgezin kan leiden.
En in het bedrijfsleven is al langer bekend dat de beste managers diegenen zijn die…

• In hun eigen gezin hebben geleerd wat dienend (en beschermend) leidinggeven is.
• Hebben geleerd om plannen te maken en te improviseren.
• De waarde hebben ontdekt van het omgaan met tegenslagen.
• Weten wat bemoedigen is.
• De rijkdom hebben ontdekt van kwetsbaarheid.
• Volop hebben geleerd van gemaakte fouten. Enzovoort.

Christenen hebben daarin een voorsprong omdat dit allemaal volop Bijbelse principes zijn die de Heilige Geest ons zal helpen ontwikkelen. Het gezin is wat mij betreft dus de ideale leerschool voor alle gezinsleden om positief te kunnen bijdragen in zowel de kerk als in de samenleving. Dat geldt voor zowel de man als voor de vrouw, maar ook voor de kinderen. Ook die komen later veel beter in de samenleving tot hun recht als het gezin waarin ze opgroeiden een plek was waar papa en mama de zojuist beschreven kenmerken in praktijk brachten.

De voornemens worden gevoed door je eigen verleden

Wij komen allemaal uit een gezin, groot of klein, gebroken of heel. En we hebben vanuit onze eigen ervaringen ontdekt dat het gezin, waarin we zijn opgegroeid, onze kijk op ons (te bouwen) eigen gezin nogal heeft beïnvloed. Jij hebt je waarschijnlijk (net als wij) voorgenomen om bepaalde dingen vanuit je eigen opvoeding juist wél of juist níet op dezelfde manier doen als je ouders.

Nu moet je voorkomen dat er een ‘prioriteitenoorlog’ ontstaat in het dagelijkse (nieuwe) huwelijksleven.

Joke en ik hebben in onze verkeringstijd hierover heel veel gesproken. Uiteraard hebben we later al die voornemens moeten bijsturen, want theoretisch kun je wel van alles bedenken, maar in de praktijk blijkt het dan soms toch weer anders te gaan. Toch konden we de meeste van onze voornemens ook in praktijk brengen. Dit waren onze voornemens.

• Ons eerste verlangen (gebed) was steeds dat we onze kinderen zouden opvoeden met God en dat zij Hem zelf zouden leren kennen. We wilden ze een echt leven met God voorleven. Dan mochten ze zelf kiezen, ook als ze naar een andere kerk zouden gaan of andere keuzes zouden maken. Dat is overigens ook gebeurd. Een van onze kinderen ging al op jonge leeftijd naar een andere kerk.
• We stimuleerden de kinderen al jong om zelf met de Bijbel bezig te zijn op een manier die bij hun leeftijd paste. Met voorlezen, dagboekjes, door ze naar kinderclubs te brengen, enzovoort.
• We wilden onze kinderen zo snel mogelijk eigen verantwoordelijkheden geven, passend bij hun leeftijd en hun karakter. Taken in het huishouden, hun eigen kamers netjes houden, zakgeld en kleedgeld geven en er mee leren omgaan.
• We gaven ze steeds vertrouwen (ook over hoe laat ze thuis zouden komen) en wilden niet voortdurend alles voor ze invullen of alles controleren. Wanneer ze ons vertrouwen beschaamden, praatten we erover.
• Als wij fouten maakten, dan wilden we dat (ook aan de kinderen) erkennen en er vergeving voor vragen (sorry zeggen). We hebben onze kinderen vooral ook geleerd om onderling om vergeving te vragen wanneer ze elkaar iets hadden aangedaan.
• We wilden dat ze ons zouden tutoyeren en de drempel laag maken om ons te benaderen. Respect voor ons als ouders wilden we verdienen, niet afdwingen.
• We wilden onze kinderen niet ‘pamperen’: ze proberen voor alle fouten en blunders te behoeden. Wanneer ze zelf zouden gaan ervaren wat het effect was van hun ‘blunder’, dan konden wij hen leren hoe je daar vervolgens mee omgaat.
• We lieten de kinderen wel eens bewust in bed liggen als ze voor de tiende keer door hun wekker sliepen die ze hadden gezet om een proefwerk te leren. Daar leerden ze meer van dan wanneer we hen steeds zouden blijven vertellen dat ze nu toch echt moesten opstaan.
• Als ze graag iets wilden hebben, vonden we dat ze het geld ervoor zelf moesten verdienen of ervoor moesten sparen.
• Toen ze ouder werden en langer mochten opblijven, moesten ze doordeweeks op tijd naar hun kamer omdat wij als man en vrouw ook tijd voor onszelf wilden hebben.
   

Tijd voor elkaar

In Bijbelse tijden werd een man in zijn eerste huwelijksjaar niet opgeroepen om in het leger te gaan. Hij moest er zijn voor zijn vrouw. Dit principe is in deze hectische 21e eeuw minstens zo belangrijk. Het gaat niet om het voorkomen dat iemand sneuvelt in militaire dienst, zoals in de tijd van de Bijbel. Nu moet je voorkomen dat het levensritme met kerk, vrijwilligerswerk, sportactiviteiten, vrienden en dergelijke zodanig beslag legt op de agenda van een (jong) echtpaar dat er een ‘prioriteitenoorlog’ ontstaat in het dagelijkse (nieuwe) huwelijksleven. Daarom adviseren wij jonge echtparen altijd om het eerste huwelijksjaar zoveel mogelijk tijd te besteden aan elkaar en geen individuele vrijwilligersactiviteiten te gaan doen. Dat vraagt tijd en energie en die moet je juist investeren in je prille huwelijk.
Het is niet meer zo ‘hip’ om dat ideaal van ‘huisje-boompje-beestje’ aan jonge of bestaande echtparen voor te houden. Toch zit achter dat ouderwetse idee een belangrijke component van het ontwikkelen van stabiliteit en veiligheid verborgen waar in feite iedereen naar hunkert. Dat betekent niet dat altijd alles goed zal gaan, maar vanuit een basisveiligheid in een gezin kunnen heel wat stormen overleefd worden.

De vonken mógen er vanaf vliegen

In elk huwelijk komen er discussies waar de vonken soms van afvliegen. Als het goed is, zullen die conflicten overigens wel steeds minder worden naarmate je langer (gezond) met elkaar bent getrouwd. Gewoon omdat er dan zoveel aan elkaar geschuurd en geschaafd is dat je elkaars eigenaardigheden volop kent. Wij zitten in ons 50e huwelijksjaar en hebben, door onze botsingen heen, geleerd hoe we elkaar het beste aanvullen en hoe we elkaar ‘soepeltjes’ kunnen corrigeren zonder dat het tot blijvende ergernissen leidt.

De 10 belangrijkste oorzaken van conflicten

Laat ik duidelijk zijn: conflicten moet je oplossen en niet laten ‘door-etteren’.
Joke (mijn vrouw) en ik hebben jarenlang zoveel echtparen begeleid dat we zelf een lijstje hebben kunnen maken met de tien belangrijkste oorzaken van conflicten.

1. Niet (of te weinig) met elkaar praten. En dan hebben we het over dóórpraten over de gedachten en gevoelens die spelen. Dit is voor mijzelf een flink leerpunt geweest en het blijft een zwakke plek.
2. De partners delen onvoldoende elkaars leven en wetenswaardigheden. Ze leven gedurende de week te veel als solisten.
3. In de praktijk blijkt dat de diepste waarden van de mens, wie je bent en hoe je over dingen denkt, toch anders zijn dan je tijdens de verkeringstijd had gedacht.
4. Partners hebben een totaal verschillend beeld van hoe je met elkaar samen leeft in een huwelijk. Soms door slechte voorbeelden van ouders, buren, familie of kerk.
5. De partners voldoen niet aan elkaars verwachtingen. Bij beiden staan de eigen wensen, verlangens en behoeften zó centraal, dat er twee eilanden in een huwelijk ontstaan.
6. De rol van ouders/schoonouders in het huwelijk is te dominant. Het principe van ‘je-ouders-verlaten’ is verkeerd begrepen. Daarover heb ik aparte blog.
7. Over de (opvoeding van de) kinderen wordt verschillend gedacht.
8. Kerk, werk, collega’s, oude relaties, vrienden/vriendinnen, sport, hobby’s spelen een verkeerde (verstorende) rol in het huwelijk.
9. De seksuele praktijk en verwachtingen komen niet overeen.
10. Er is voor elk van de partners te weinig tijd om al of niet met vrienden iets alleen te doen. Soms is er sprake van het tegenovergestelde: partners nemen onvoldoende tijd voor elkaar.

Uiteraard zijn er veel meer conflictveroorzakers en vele varianten op deze lijst van 10.

Hoe zie je die conflicten werkelijkheid worden?

Uiteindelijk komen al deze genoemde wortels (veroorzakers) van conflicten een keer naar buiten. Ik noem de vier die in onze praktijk het meest voor kwamen.
A.    Het voortdurend uiten van kritiek op de ander.
B.    Eén van de partners gaat alleen maar in de verdediging of vlucht weg.
C.    Je gaat de ander minachten en dat laat je merken, ook non-verbaal.
D.    Je bouwt een muur om je heen, zodat je niet meer ‘geraakt’ wordt.

Als dit intussen bij jou (of jullie) al het geval is, wees dan eerlijk en zoek hulp. Laat ik je alvast verzekeren: het is nooit hopeloos, er is altijd een oplossing. Vooral omdat we een God hebben die jullie toch al door en door kent én omdat Hij er alle belang bij heeft om jullie huwelijk te herstellen en op te bouwen.

Hoe los je conflicten op?

Of je nu nog in het rijtje van 10 zit of al in de ‘A-B-C-D’ bent beland, drie dingen zou je in elk geval moeten doen om een echtscheiding te voorkomen.

• Onderkennen dát het gebeurt en het niet wegwuiven. Geen toneelspel meer.
• Het bespreekbaar maken met je partner. Niet tijdens een conflict zelf, maar op een rustig moment.
• Leren hoe je het gaat oplossen. Dat betekent oefenen. Als je dat niet zelf lukt, zoek dan hulp van ervaren christenen. De kans is namelijk groot dat er (ook) sprake is van geestelijke problemen achter de zichtbare conflicten. Die moet je dan ook geestelijk oplossen en dat kan een seculiere hulpverlener niet.
• En áls je een ruzie of botsing gezond hebt opgelost, en je hebt er samen van geleerd, weet dan dat de basis en het karakter van je huwelijk sterker wordt dan ooit.

Hoe kom je er dan uit? 

Elkaar dingen verwijten is dus ‘by-far’ de meest voorkomende tijdbom in een huwelijk. De oplossing is in feite heel eenvoudig maar juist daardoor zo razend moeilijk. Elk van de partners zal moeten erkennen dat de oplossing bij jezelf ligt en niet bij de ander. Beter gezegd: tussen jou en God en niet tussen jouw partner en God. En de oplossing is nooit duiken, vluchten of een muur om je heen bouwen, maar het toepassen van de principes van God zelf. Hij is immers de uitvinder van het huwelijk. Ook al denk jij dat je maar voor 5 tot 10% ‘schuldig’ bent aan een conflict, dan nog zal God met die 5 of 10% van jou beginnen. Waarom? Omdat Hij zoveel van je houdt dat Hij met jou wil beginnen.

Irritaties en conflicten kunnen zeer gezond zijn

God zelf doet immers aan karaktervorming en gebruikt conflicten. Hij wil dat wij, wedergeboren als Zijn kinderen, opgroeien tot evenwichtige volwassen christenen. Hoe God dat doet, daar staat de Bijbel vol mee. In elk geval ‘tuchtigt’ en ‘vermaant’ Hij ons. Dat lijken akelige woorden, maar ze zijn voluit Bijbels. In Spreuken 3:11 lezen we: “Mijn zoon, verwerp de vermaning van de HEERE niet en heb geen afkeer van Zijn bestraffing. Want de HEERE straft wie Hij liefheeft, zoals een vader doet met de zoon die hij goedgezind is”.
Dat geldt ook in een huwelijk. Conflicten en strubbelingen vormen je karakter, ook het karakter van je huwelijk. God is erbij in een huwelijk en Hij kan juist door de problemen heen iets moois uitwerken.

Van fouten maken mag je leren

In de Nederlandse samenleving mag je eigenlijk geen fouten maken. Het zit in onze cultuur om fouten af te straffen. Barbertje moet hangen. Gaat er ergens in het publieke domein iets fout, dan moet een minister aftreden. In het zakenleven word je dan ontslagen. Amerikanen gaan daar wat ons betreft ‘gezonder’ mee om. Als je daar een fout maakt, gaan ze ervan uit dat dat op zichzelf een hele goede leerschool is en ze zeggen dat je – als je er goed mee omgaat – van je fouten meer leert dan van een dure cursus. Wij denken dat juist dát een voluit Bijbelse gedachte is. God zoekt geen foutloze mensen, Hij zoekt corrigeerbare mensen. Denk alleen maar aan de geschiedenis van David. De Bijbel schildert hem als een mens die de een na de andere fout maakt, van overspel en moord tot en met het verkeerd opvoeden van zijn kinderen. Toch noemt de Bijbel hem een ‘man naar Gods hart’ (Handelingen 13:22). Ik denk dat dit alles te maken heeft met het feit dat David zich door God liet corrigeren en dat hij transparant was voor God. Psalm 139 is geschreven door David. Deze Psalm eindigt met deze prachtige verzen (vers 23 en 24): “Doorgrond mij, o God, en ken mijn hart, beproef mij en ken mijn gedachten. Zie of er bij mij een schadelijke weg is en leid mij op de eeuwige weg”.God zoekt geen foutloze mensen. Hij zoekt corrigeerbare mensen.

Deze column is ook verschenen op Cvandaag

Er zijn zonder twijfel omstandigheden waardoor echtscheiding een Bijbels gerechtvaardigde optie kan zijn; bijvoorbeeld als er sprake is van verlating, misbruik of ontrouw. Volgens dit onderzoek had een huwelijk echter in veel gevallen gered kunnen worden, als men een beter begrip van toewijding had gehad en de waarden en normen van de ander beter kende.
Laten we kijken naar vijf veel genoemde redenen voor echtscheiding die niet gewettigd zijn om een huwelijk te ontbinden.

1. Het gevoel van liefde kwijt zijn: de emotionele drogreden

Een van de meest gegeven redenen voor echtscheiding is het idee dat een of beide partners het ‘gevoel van liefde kwijt is.’ Onder invloed van literatuur, films en de heersende cultuur wordt liefde tegenwoordig vaak geromantiseerd en emotioneel gemaakt. Een dergelijk gezichtspunt is geworteld in de misvatting dat liefde in de eerste plaats een emotionele ervaring is. Dit staat in schril contrast met de Bijbelse opvatting van liefde die is geworteld in toewijding en het actief onderhouden ervan. Door het hele Nieuwe Testament is het meest gebruikte woord voor liefde agapè. Dit woord verwijst naar een onbaatzuchtige en opofferende liefde. Paulus, bijvoorbeeld, beschrijft de liefde in 1 Korinthe 13:4-7 als ‘geduldig’ en ‘vriendelijk’ en dat ze ‘alle dingen verdraagt’. Dit soort liefde moet het fundament voor het christelijk huwelijk zijn.
Hoewel bij elkaar passen belangrijk is, passen twee mensen nooit helemaal perfect bij elkaar. Elke man en vrouw is een zondaar en dus op eigen wijze onvolmaakt en gebroken.
Misschien vinden we wel dat liefde een keuze is. Het is weliswaar juist dat echte liefde meer een zaak is van een beslissing nemen dan van gevoel, maar toch is ze niet alleen maar een keuze. John Piper zegt: “Als onze liefde alleen maar een keuze is, is ze niet wat ze moet zijn.” Het is veeleer zo, merkt John Piper op, dat door de manier waarop we tot liefde worden opgeroepen, het onmogelijk is om niet terug te vallen op onze afhankelijkheid van de Heere. Alleen door de gave van Gods genade kunnen we op een manier liefhebben waardoor de banden van het huwelijk worden onderhouden.

2. Niet bij elkaar passen: het fabeltje van de perfecte match

Een van de meest destructieve ideeën van deze tijd is het idee van een ‘maatje’ of van een ‘perfecte match’. Hoewel bij elkaar passen belangrijk is, passen twee mensen nooit helemaal perfect bij elkaar. Elke man en vrouw is een zondaar en dus op eigen wijze onvolmaakt en gebroken. De Schrift leert ons dat we allemaal hebben gezondigd en dus Gods heerlijkheid missen (Rom. 3:23). Dus is het te verwachten dat we onvolkomen zijn en nooit helemaal bij elkaar passen.
We moeten denken in termen van offerbereidheid en niet in termen van ‘maatjes zijn’. Het offer van Christus aan het kruis dient als ultiem voorbeeld voor hoe wij moeten liefhebben en ons moeten opofferen. In het huwelijk zijn beide partners geroepen om deze liefde op verschillende manieren na te streven. Dat kan betekenen dat je jouw eigen verlangens, voorkeuren en zelfs dingen die je echt nodig hebt, voor de ander aan de kant zet. Het is het soort liefde dat het beste voor de ander zoekt en bereid is moeilijkheden en ongemakken te ondergaan.
Je moet alles in het werk stellen om in vrede met je man of vrouw te leven, om bij hem of haar te passen.
In Efeze 5:25, bijvoorbeeld, krijgen de echtgenoten de opdracht hun vrouwen lief te hebben zoals Christus Zijn gemeente heeft liefgehad – Zich voor haar opofferde. Dit niveau van opofferende liefde geeft aan dat we onvolkomenheden moeten en kunnen doorstaan, en niet dat ze dienen als argumenten om te scheiden. Deze tegenstrijdige werkelijkheid betekent dat werkelijk bij elkaar passen alleen wordt bereikt nadat zulke offers zijn gebracht.
Verdraagzaamheid is de mogelijkheid om zonder onderlinge strijd samen te leven. Dat bereik je niet zomaar: het is een doel waar je onophoudelijk voor moet strijden. Het is een constant streven om het gebod van Paulus in Romeinen 12:18 na te volgen: “Leef, zo mogelijk, voor zover het van u afhangt, in vrede met alle mensen.” Als je bent getrouwd, moet het van jou afhangen. Je moet alles in het werk stellen om in vrede met je man of vrouw te leven, om bij hem of haar te passen.

3. Financiële perikelen: het tijdelijke perspectief tegenover het eeuwige

Financiële problemen worden vaak genoemd als een van de belangrijkste redenen van spanning in een huwelijk. Hoewel financiële moeilijkheden serieus moeten worden genomen, worden ze maar al te vaak als een verontschuldiging voor echtscheiding genoemd. In plaats daarvan moeten ze worden beschouwd als een mogelijkheid om het blikveld te laten verschuiven van het tijdelijke naar het eeuwige.
Veel van onze financiële moeilijkheden zijn geworteld in een gerichtheid op materiële welvaart, die vergankelijk is en onderworpen aan verval. Jezus Zelf heeft gewaarschuwd tegen de dwaasheid van het verzamelen van aardse schatten: “Verzamel geen schatten voor uzelf op de aarde, waar mot en roest ze verderven, en waar dieven inbreken en stelen” (Matt. 8:19).
Financiële perikelen kunnen ook dienen als een vuurproef voor het ontwikkelen van tevredenheid en het vertrouwen op Gods voorzienigheid.
Binnen het huwelijk moet de gerichtheid niet zijn op het verzamelen van materiële zaken, maar op de eeuwige waarden – liefde, trouw en geestelijke volwassenheid – die door de huwelijksband zouden moeten ontwikkelen. Als een echtpaar te maken krijgt met financiële perikelen, zijn die een mogelijkheid om nog eens goed na te denken over prioriteiten en ze beter af te stemmen op de waarden van Gods Koninkrijk.
Financiële perikelen kunnen ook dienen als een vuurproef voor het ontwikkelen van tevredenheid en het vertrouwen op Gods voorzienigheid. Paulus schrijft in Filippenzen 4:11-13 dat hij heeft geleerd om in alle omstandigheden tevreden te zijn, of hij nu overvloed heeft of gebrek lijdt – een tevredenheid die is geworteld in Christus. Op dezelfde manier kunnen echtparen leren om tevreden te zijn en te vertrouwen in Gods voorzienigheid – zelf in financieel zware tijden.
Schuif dit niet te snel als een naïef cliché aan de kant. Veel christelijke koppels hebben ervaren dat, door op financieel terrein te focussen op het Bijbelse standpunt, door het tijdelijke perspectief te verwisselen met het eeuwige, ze in staat waren om met zulke uitdagingen op zo’n manier om te gaan dat het de huwelijksband eerder heeft verstevigd dan verzwakt.

4. Persoonlijk geluk: De egocentrische benadering

Sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw draait het dominante verhaal in de Amerikaanse cultuur om de zoektocht van het individu naar geluk en zelfontplooiing. Dit perspectief wordt versterkt door de media, de literatuur en zelfs veel seculiere psychologische theorieën, die allemaal suggereren dat persoonlijk geluk het ultieme doel van het leven is. Echter, het probleem met deze benadering is niet alleen dat het niet leidt tot meer geluk, maar dat het ook actief de onderlinge afhankelijkheid ondermijnt die binnen het huwelijk nodig is.
Terwijl de wereld vluchtig geluk biedt dat afhankelijk is van de omstandigheden, leert de Bijbel dat ware vreugde wordt gevonden in een relatie met God.
De Schrift biedt een alternatief verhaal dat de egocentrische benadering van het leven en relaties uitdaagt. In Filippenzen 2:3-4 instrueert Paulus de gelovigen als volgt: “Doet geen ding door twisting of ijdele eer, maar door ootmoedigheid achte de een den ander uitnemender dan zichzelf.” Dit principe is vooral relevant in de context van het huwelijk, waar wederzijdse onderwerping en zelfopoffering het geheim is voor ware bloei (Ef. 5:21).
Terwijl de wereld vluchtig geluk biedt dat afhankelijk is van de omstandigheden, leert de Bijbel dat ware vreugde wordt gevonden in een relatie met God. Zoals Nehemia 8:11 zegt, “de blijdschap des HEEREN, die is uw sterkte.” Deze vreugde is geen voorbijgaande emotionele toestand, maar een diepe, blijvende tevredenheid die voortkomt uit het kennen en dienen van God.

5. Verveling: Het gevaar van gemakzucht

Zelfgenoegzaamheid in het huwelijk manifesteert zich vaak als een gebrek aan interesse, enthousiasme of bezorgdheid over de relatie. Zo’n houding zal de banden van intimiteit en vertrouwen, essentieel voor een gezond huwelijk, geleidelijk en gaandeweg aantasten. Zelfgenoegzaamheid staat haaks op het Bijbelse model van het huwelijk, dat vraagt om voortdurende verzorging, koestering en doelbewuste inspanning (Ef. 5:29).
Eén van de meest effectieve manieren om verveling in een christelijk huwelijk tegen te gaan is door je simpelweg te richten op het samen groeien in Christus.
Eén van de meest effectieve manieren om verveling in een christelijk huwelijk tegen te gaan is door je simpelweg te richten op het samen groeien in Christus. Een man en vrouw die deze geestelijke reis delen zullen een doel en richting ontdekken die de alledaagse routines van het dagelijkse leven overstijgen. Stellen die zich bezighouden met gezamenlijke activiteiten die geestelijke groei bevorderen, zullen na verloop van tijd en naarmate ze groeien in de gelijkvormigheid aan Christus, steeds meer in elkaar geïnteresseerd raken.
De beroemde Britse schrijver Samuel Johnson zei ooit: “Als een man Londen beu is, is hij het leven beu; want in Londen is alles wat het leven heeft te bieden.” Hetzelfde geldt voor het christelijk huwelijk. Het is moeilijk om je te vervelen als je het leven deelt met iemand die steeds meer gaat lijken op de meest interessante Persoon die ooit heeft geleefd.

Eén goede reden om getrouwd te blijven

De ultieme reden om een huwelijk in stand te houden en te koesteren, ondanks de gebreken en uitdagingen, is niet slechts menselijk geluk, maar veeleer Goddelijke glorie. Een huwelijk dat gericht is op het Evangelie dient als een levende metafoor voor Christus en Zijn kerk. In een wereld die verstrikt is in kortdurende bevrediging en oppervlakkige verbintenissen, is het huwelijk dat verankerd ligt in het evangelie, een baken van hoop. Het is een heilig verbond, niet zomaar een sociaal contract, en God is er diep in betrokken.
Als je de veerkracht van je huwelijk in twijfel trekt op basis van wereldse maatstaven, bedenk dan dat God het huwelijk niet alleen heeft toegestaan, maar het heeft ingesteld voor Zijn glorie.
Wanneer echtparen zich tot God wenden, vinden ze de kracht om de uitdagingen die op hun pad komen, aan te gaan. Dan maakt het niet uit of het gaat om emotionele afstand tussen de echtgenoten, onvolkomenheden in de ander of financiële stress in het huishouden. Ze ontdekken de vreugde in hun gehoorzaamheid aan Gods Woord, de voldoening in gedeelde opoffering en de vrede die alle verstand te boven gaat wanneer ze hun relatie verankeren in het geloof.
Het evangelie biedt echtgenoten die worstelen met hun huwelijk een beter verhaal. Liefde, diepgeworteld in de liefde van Christus voor zondaren, is niet slechts een emotie, maar een levensveranderende keuze. Als die liefde je basis is, begrijp je dat met God alle dingen mogelijk zijn – inclusief de vernieuwing, het herstel en zelfs de wederopstanding van een huwelijk dat de wereld misschien al had opgegeven.
Als je de veerkracht van je huwelijk in twijfel trekt op basis van wereldse maatstaven, bedenk dan dat God het huwelijk niet alleen heeft toegestaan, maar het heeft ingesteld voor Zijn glorie. Door je tot Hem te wenden en de principes uit de Schrift te omarmen, is het meer dan mogelijk om de liefde weer aan te wakkeren, het vertrouwen weer op te bouwen en een diepe intimiteit te bereiken waarvan je misschien dacht dat die verloren was gegaan. Dat is de hoop en de belofte van een huwelijk waarin het evangelie centraal staat.

Dit is een artikel dat verschenen is op Cvandaag en is geschreven door Joe Carter, senior schrijver voor The Gospel Coalition, auteur van The Life and Faith Field Guide for Parents, redacteur van de NIV Lifehacks Bijbel en co-auteur van How to Argue Like Jesus: Learning Persuasion from History’s Greatest Communicator. Hij is ook pastor van de McLean Bible Church in Arlington, Virginia.

Mannen mogen iets van Jezus’ liefde (en houding en gedrag) voor Zijn bruid laten zien. Mannen mogen leren zichzelf ‘klein’ te maken, de nederigste plek in te nemen (zoals Jezus deed) en hun verbondspartner te beschermen. Hij mag zijn bruid tot bloei laten komen en in alles het beste voor haar te zoeken. Hij mag zelfs zijn leven voor haar overgeven.
Vrouwen mogen (net als de gemeente doet met Jezus Christus) hun man eren en respecteren. Hem van harte liefhebben, soms tegen hun logica en gevoel in. Ze mag leren zijn leiding te zoeken en te aanvaarden en ze mag steeds meer ‘getuige’ van hem zijn. Dat wil zeggen: goed over hem spreken op de pleinen en straten.

Het draait vaak om de moeder

Het valt overigens niet mee om in onze tijd een gezin goed te laten functioneren. Het gezin wordt aangevallen. En de zogenaamde ‘klassieke rolverdeling’ wordt belachelijk gevonden door een groot deel van de Nederlandse samenleving. Toch is bijna altijd nog steeds de ‘moeder’ de spil waar een gezin om draait, zeker als er opgroeiende kinderen thuis zijn. Dit is geen artikel over posities, rollen en waarden van mannen en vrouwen. Dat hebben we voldoende behandeld in ons boek “Werkplaats huwelijk” (zie deze link).

Mannen en vrouwen zijn volstrekt gelijkwaardig qua positie (God schiep de mens ‘mannelijk en vrouwelijk’), maar Hij gaf ze wel een andere taak. En dat alles vanuit de basishouding: “wees elkaar onderdanig in ontzag voor God” (Efeze 5:21). Toch zijn het juist de moeders die nog steeds een niet te onderschatten grote invloed hebben tijdens de eerste 14 jaar van het opgroeien van hun kinderen. Terwijl vaders juist invloed hebben door hun voorbeeldgedrag, zowel naar de kinderen toe, maar ook naar hun moeder toe.

Onze eigen leermomenten

Maar hoe werkt dat in de praktijk als het gaat om het functioneren van een gezin en het opvoeden van kinderen? Hoe doe je dat ‘goed’ zonder dat het tot spanningen in een huwelijk leidt. Wij geven onze eigen leermomenten vanuit ons eigen 48-jarige huwelijksleven.

• Spreek als vader en moeder altijd met één mond waar de kinderen bij zijn. Ga nooit met elkaar in discussie over een opvoedkundig aspect, terwijl de kinderen het kunnen horen. Als een vader (of een moeder) iets zegt tegen een kind waar de ander het niet mee eens is, dan moet je dat later (als de kinderen naar bed zijn bijvoorbeeld) samen uitspreken. Waar het kind bij is, sta je achter de uitspraak van je partner) ”je hoort wat Papa heeft gezegd, punt uit”. Ook al ben je het er niet mee eens en vind je dat jij gelijk hebt.
• In de praktijk zal het echter zo zijn dat een vader zich zo min mogelijk met het dagelijkse opvoeden van een kind bemoeit omdat de moeder (meestal) meer thuis is en beter de samenhang van een gezinssituatie van de hele dag kan overzien. Een vader die thuiskomt en zich opeens gaat bemoeien met allerlei dingen in huis, zal grote brokken veroorzaken.
• De vader heeft juist wel een unieke voorbeeldfunctie voor het kind door op een zichtbare liefde te geven. Aan de moeder, maar ook aan de kinderen zelf. Hij mag daarmee de houding van Jezus laten zien en Bijbelse principes voorleven door de moeder zichtbaar en hoorbaar te eren. En de moeder mag het kind leren om de vader in het gezin te respecteren.
• Vaders (en moeders) hebben van nature de neiging om hun eigen stempel op het gezin te drukken en kinderen merken feilloos als die ‘stempels’ van elkaar verschillen en zullen Mama’s strengheid en Papa’s toegeeflijkheid tegen elkaar kunnen uitspelen. Het omgekeerde komt overigens net zoveel voor. Als je ouders hebt met een sterk karakter en duidelijke opvattingen (die soms kunnen botsen), dan is het een forse opgave om toch naar de kinderen éénheid uit te stralen.

“HET ZIJN JUIST DE MOEDERS DIE EEN NIET TE ONDERSCHATTEN INVLOED HEBBEN TIJDENS DE EERSTE 14 JAAR VAN HET OPGROEIEN VAN DE KINDEREN 

Spelregels

• Wij hebben onze kinderen al heel jong eigen verantwoordelijkheden gegeven. Kleine taken in het huishouden. Dat helpt hen om discipline in praktijk te brengen.
• We gaven ze ook al jong zakgeld en leerden ze om daarmee om te gaan. Dingen zie ze graag wilden, daarvoor moesten ze leren te sparen. Dat leert ze ook dat niet elke wens ‘instant’ wordt vervuld. Het ‘meteen-iets-willen-hebben’ is een van de kwalen van onze welvaartssamenleving.
• Je kunt een kind al jong leren om eerst de ‘waarom-vraag’ te stellen. Waarom wil je iets? Waarom deed je dat? Waarom ga je niet meer met dat vriendje om? Dat zal per kind en leeftijdsfase verschillen, maar het helpt een kind om na te denken en het helpt ouders om zich te verplaatsen in de gedachtegang van hun kind.
• Geef een kind bepaalde vormen van vertrouwen. Probeer het al jong uit. Wij hebben onze kinderen waarden en normen aangeleerd en hen vervolgens binnen die waarden en normen geleerd om zelf keuzes te maken. Bijvoorbeeld door ze als tieners zelf te laten bepalen of ze op een leuk feestje nu om 11 uur of om 1 uur thuis zouden willen komen. Je gaat vanzelf ontdekken wat ze wel en niet aankunnen. En dat is dat weer gespreksstof voor de opvoeding.
• Weerbaarheid is een belangrijk cadeau dat je een kind in zijn kindertijd (en later in de tienertijd) kunt meegeven. Maar dat moet je al jong aanleren. Ze laten ontdekken dat het niet altijd gaat zoals ze willen. Ze leren omgaan met tegenslag en met gezag. Een kind al jong leren dat gelijk hebben iets anders is dan gelijk krijgen. En dan helpt het niet als je als vader of moeder voortdurend met ze mee blijft mopperen op een leraar die (in de ogen van het kind) iets oneerlijks heeft gedaan.

Er valt veel meer te zeggen over het functioneren als gezin. Van groot belang is dat je als gezin leert om je mooie momenten te ‘vieren’ en er dankbaar voor te zijn. En rond verdrietige momenten ook leren om samen te huilen en het verdriet een plaats te geven. En dat je in beide situaties ook leert om God in alles te betrekken.

Voor elk van deze Top-3 zorgpunten in onze christelijke huwelijken kun je een boek schrijven. Je kunt ze compact terug vinden in ons boek "Werkplaats huwelijk". Ook wat je kunt doen om dit te voorkomen en/of te repareren.

1. We vergeten dat God onze verbondspartner is.

Elk huwelijk van christenen die vanaf de start (of soms later) God betrokken hebben in hun relatie, mogen weten dat hun huwelijk een verbond is. Zie daarvoor een apart artikel op deze website. Maar je moet er wel voor kiezen (dagelijks) dat Hij ook die rol mag vervullen in je huwelijk. In feite moet je JHWH de regisseur maken van jullie huwelijk. Omdat het een 'keuze' is, en geen automatisme, moet je heel bewust samen kiezen om Hem ook te betrekken bij alles wat je huwelijk aangaat. Hem danken voor zegeningen. Hem vertellen dat je blij bent of juist niet blij. Vertel Hem je zorgen. Hij is vol liefde en wil je leiden. Hij wil ook dat je huwelijk 'sterker' wordt. En dat jullie huwelijk iets laat zien van Zijn plannen en Zijn karakter. Maar dat gaat soms op een manier die niet altijd over rozen gaat. Problemen en tegenwind kunnen je huwelijk juist sterker maken. En daarom moet je Hem vragen waarom er dingen gebeuren en wat Hij jullie ermee wil leren.

2. We schamen ons voor ons verleden en willen het graag vergeten

Alles wat in het verleden van je leven niet is 'opgeruimd' dat komt in een soort onzichtbare verhuiswagen gewoon mee je huwelijk in. Ook alle geheimpjes, je vriendjes of vriendinnetjes waar je te ver mee bent gegaan (in bed bent beland), je diefstallen, je trauma's of wat dan ook, het komt mee. Je wilt het het liefst vergeten en met je huwelijk een nieuwe start maken. Maar dat gaat niet zomaar. Je zult je verleden, tenminste wat betreft je fouten (zonden) moeten opruimen en belijden. Naar God toe, maar ook eerlijk zijn naar je partner over je verleden. En als er machten en krachten in het spel zijn (bijvoorbeeld verslavingen), dan moeten die ook 'verbroken' worden. Misschien heb je daar hulp bij nodig? Vraag die vrijmoedig en laat je partner én je huwelijk niet het slachtoffer worden van jouw schaamte over je verleden. Wil je er alvast iets meer over lezen, klik dan hier.

3. We zetten onze eigen verlangens te hoog op op ons lijstje

In een huwelijk hoort God dienen op nummer één te staan. Daarna komt je partner en je gezin (je thuiswonende kinderen) en daarna pas jijzelf. En daar gaat het in de praktijk vaak mis. Je gaat gemakkelijk denken dat je partner aan jouw verwachtingen moet voldoen. Hij/zij is er immers om in jouw behoeftes te voorzien? En dat ga je nog zeggen ook. Dat zijn de grote leugens in onze huwelijken. Dát je huwelijkspartner jouw compleet zal maken en je aanvullen, dat is waar. Maar o wee als je dat gaat eisen. Jij bent er om de ander hoger te achten dan jezelf. Jij bent er om de ander lief te hebben, te eren en te dienen. En wat betreft God op nummer één... we maken wel eens mee dat iemand zegt dat God op één staat, maar hij bedoelde eigenlijk dat wat hij voor God dacht te doen op nummer één mocht staan. Muziek maken in de kerk en regelmatig oefenen. Dat stond op nummer één. Want hij deed het toch voor God? En zijn vrouw beklaagde zich bij ons dat hij er nooit was voor haar en de kinderen. God op nummer één betekent dat Hij het voor het zeggen heeft in jouw leven en in je huwelijk. En Hij zal jou vragen om het karakter en de houding van Jezus aan te leren naar je vrouw en kinderen. Dat is jezelf opofferen. Dat klinkt altijd heftig, maar als beiden dat doen in een huwelijk, dan komt er vanzelf evenwicht. Voor een vrouw geldt overigens hetzelfde.

Goed begonnen

Een huwelijk wordt op de eerste dag meestal met God begonnen is. Sterker nog: er is tijdens de inzegening een 'verbond' gesloten met God. Hoe kan het dan toch dat er de klad in is gekomen met God samen central zetten?

Wij durven deze stelling wel aan: één van de hoofdoorzaken van het 'stroef' lopen in een huwelijk is heel vaak het ontbreken van gezamenlijke communicatietijd met God. Dat is onze ervaring na 15 jaar echtparen begeleiden. En... ter bemoediging: we hebben intussen ook genoeg getuigenissen van echtparen die juist dát onderdeel van hun huwelijk hebben veranderd. En... als vrucht veranderde er daarna van alles ten goede in het huwelijk. God kreeg weer ruimte om als 'verbondspartner' actief te worden. En Hij wil niets liever dan "de regisseur" zijn in onze huwelijken.

Tijdrovers

Hoe doe je dat dan, samen tijd maken voor God? Nee, dat is niet (alleen) op zondag in de kerk. En  ja, ik weet dat het leven 'druk' is en dat gezin, werk en kerk de nodige verplichtingen met zich meebrengen. Ik weet dat het soms moeilijk is. Maar ik weet ook dat er één is die graag wil dat wij het er moeilijk mee hebben. En dat is de macht van de 'vernietiger' die er alleen maar op uit is om te roven en te stelen (Joh 10:10).

Je zou eens een lijstje kunnen maken van 'tijd-rovers' in je dagelijkse leven. Wat zijn de dingen die volgens jou allemaal 'moeten'? En als je zo'n lijstje samen met je partner maakt, kijk dan ook eens of daar dingen "af kunnen worden gestreept". En dan moet je wel eerlijk zijn... móet een Netflix serie echt? En dat gamen? Of al dat posten op de socials? "Jazeker", zeg je dan, "want we hebben ontspanning nodig".

Laat me je dat dit vertellen. Samen éven als echtpaar apart gaan zitten op de bank (of aan tafel) en samen een stukje lezen uit de Bijbel, er even over doorpraten met elkaar en meteen ook maar met God, dat wordt méér ontspannend dan welke serie of wandeling ook. Het wordt een dagelijkse gewoonte die niet meer als een verplichting voelt, maar als iets prettigs.

Gewone dagelijkse dingen

Overigens... samen bidden (dat is praten met God) dat kun je ook prima al wandelend doen. Wij doen het soms tijdens een lange autorit. Probeer het eens, je zult versteld staan. Er is niets krachtiger voor een christelijk huwelijk dan het gezamenlijk gebed, het samen praten met Hem die je huwelijk heeft ingesteld en ingezegend. Hij is de uitvinder van het christelijke huwelijk, weet je nog?

• Misschien denk je dat de liefde voorgoed ‘over’ is?
• Misschien zijn jullie vreemden voor elkaar aan het worden?
• Misschien is praten veranderd in zwijgen?
• Misschien is een van jullie stiekem verliefd op een ander?
• Misschien wantrouw je je partner voortdurend, vanwege het verleden?
• Misschien draag je geheimen uit het verleden met je mee?
• Misschien spelen (schoon-)ouders een te grote rol in jullie relatie?
• Misschien heb je grote zorgen over je kinderen?
• Misschien heb je je vorige scheiding nog in je achterhoofd?
• Misschien denk je dat God jullie niet meer kan gebruiken?
• Misschien denk je dat jullie kinderen ook vinden dat je maar uit elkaar moet gaan?

Er zijn honderden van dit soort vragen die zomaar ook in jullie huwelijk een rol kunnen spelen waardoor het stroef loopt. Waardoor je huwelijk allesbehalve een showroom voor Gods Liefde en Trouw is. Het klinkt wellicht ‘te-kort-door-de-bocht’, maar toch is er deze zekerheid: God Zelf wil je helpen om op te ruimen. Hij is Degene die van jullie huwelijk een werkplaats voor de Glorie van Zijn Naam wil maken. En dan maakt het niet uit hoe groot de rommel op dit moment is. Jezus is wereldkampioen ‘Schoon-Schip’ maken.

Hoe verfrissend is het om op te gaan ruimen
Vooraf kijken echtparen vaak torenhoog op tegen het idee dat het gezond en verfrissend is om opruiming te houden in hun huwelijk. Vaak horen ze getuigenissen van anderen hoe zegenrijk dat heeft gewerkt,… maar om het zelf te doen?
Hoe zegenrijk kan het zijn om je huwelijk een opfrisbeurt te geven. Dan gaat je huwelijk ook weer als een heldere etalage voor God functioneren.
We hebben als TripleCord team intussen al zo vaak gezien dat zelfs het allerbeste huwelijk profijt heeft van zo’n schoonmaakbeurt.

Over wat voor soort ‘schoonmaak-dingen’ hebben we het dan?

• Dingen uit het (vroege) verleden die je nog nooit aan elkaar hebt verteld.
• Eigenaardigheden uit de (beide) familie-achtergronden die je ‘eigenlijk’ allang irritant vond.
• De effecten van (of gedachten aan) vroegere relaties.
• Irritaties en ergernissen over gewoontes van elkaar.
• De prioriteiten in je leven en in je huwelijkstijd.
• Enzovoort

Een huwelijk, waarbij de partners geen geheimen (meer) voor elkaar hebben en waar beiden kiezen om de ‘ander’ prioriteit te geven, wordt een huwelijk waar Gods zegen vrij kan stromen. In een huwelijk gaat het nooit om geven en nemen, maar altijd om géven en… met dankbaarheid ontvangen.

Maar hoe doe je dat, dat schoonmaken?
Soms lijkt het gemakkelijker om het verleden te vergeten en te begraven in plaats van alles transparant te maken en op te ruimen. Toch is het omgekeerde het geval. Het is vaak wel logisch dat je daarbij als echtpaar ‘hulp’ bij nodig hebt. Daarom zijn de conferenties en cursussen van TripleCord een prima hulpmiddel.
Schoonmaken en opruimen gaat altijd met 5 stappen gepaard: de 5B’s.

Als je wilt gaan opruimen, mag je dat als christen altijd doen in het besef dat je – wat er ook achter je ligt – Gods kind bent. Als je je leven aan Jezus hebt toevertrouwd, dan ben je opnieuw geboren. Je bent een nieuwe schepping zegt de Bijbel in 2 Kor 5:17
Maar net zoals ouders in een gezin hun kinderen leren om ‘sorry’ te zeggen als ze iets verkeerds hebben gedaan, geldt dat ook voor ons als kinderen van God.

Maar als het om iets meer gaat dan alleen de ‘sorry-fouten’, dan hebben we het over het opruimen van je levensgeschiedenis. En dat gaat gepaard met de 5B’s.

Dit zijn de 5 B's

• Het besef dat er iets aan de hand is, dat er iets op te ruimen valt, is de eerste stap, de eerste B.
• Daarna komt er ‘berouw’. En berouw gaat verder dan ‘spijt’. Bij spijt kijk je eigenlijk naar jezelf en ‘baal’ je ervan dat jij een fout gemaakt hebt. Berouw gaat een stapje dieper. Dan kijk je met Gods ogen naar wat je God Zelf, maar ook de ‘ander’ hebt aangedaan.
• De derde B gaat dan over het ‘belijden’ van je fout(en). Je geeft jezelf bloot en brengt onder woorden wat er mis ging. En je erkent dat je de ander iets hebt aangedaan.
• De vierde stap is dan de keuze om het anders te gaan doen. Dat heet bekeren, letterlijk: omkeren. Dat zal niet altijd even gemakkelijk zijn, maar je maakt wel vol overtuiging die keuze. En je mag best hulp vragen (ook van je partner) om dat ‘waar’ te maken.
• En de laatste stap is dan dat je een beroep doet om Jezus Christus om je ‘vrij’ te maken (vrij te spreken) van elke macht die mogelijk zou verhinderen om ook schoon van het verleden te gaan leven. We noemen dat ‘bevrijding’.

Deze opsomming is niet bedoeld als een stappenplan. We beseffen heel goed dat dit strijd kan kosten, een langere tijd kan vergen en dat je daarbij soms ook hulp bij nodig hebt. Op de conferenties (en bijeenkomsten) van TripleCord kun je die krijgen. Maar daarnaast zullen we je aanraden we om verdiepende hulp te zoeken of naar speciale bevrijdingsconferenties te gaan. We kunnen je tips geven.

Het leven van een christen is dus een oefenschool. Het huwelijksleven en het gezinsleven zijn dat ook. De grote vraag is óf we tijdens dat dagelijks leven, in die voor- en tegenspoed, willen leren? En als het niet goed gaat, willen we ons dan bekeren: omdraaien, het anders doen? Wanneer we van onze fouten leren, dan merken we dat tegenslag en correctie ons opbouwen en dichter bij God en bij elkaar brengen. En de mooie extra uitdaging is dan of wij – met onze fouten – ook een voorbeeld durven te zijn voor onze kinderen.

Een mislukking is een pluspunt 
In het Amerikaanse bedrijfsleven wordt een fout of mislukking van een manager meestal als een pluspunt op diens cv gezien. In Nederland is dat vaak tegenovergesteld: hier worden fouten van managers meestal afgestraft. Je bent blijkbaar niet geschikt. Dat is een van de typische cultuurverschillen tussen de beide landen. Amerikanen gaan ervan uit dat de praktijk de allerbeste leerschool is en dat je vooral leert van fouten en mislukkingen. Ze bevragen je dan ook stevig daarop. Als ze merken dat het leermomenten zijn geworden, die je wijzer en rijper hebben gemaakt, is dat een flink pluspunt voor je carrière. Die opgedane levenservaring maakt je beter geschikt voor je (volgende) job. En ik heb van Jim Collins (de auteur van het boek Good to Great) geleerd dat de meest succesvolle managers de managers zijn die trouw zijn gebleven aan hun (eerste) vrouw. Trouw aan je gezin is volgens hem een belangrijke bouwsteen voor goed leiderschap in een bedrijf. En het aparte is dat de Bijbel exact hetzelfde zegt over oudsten in de kerk.
Een van de belangrijkste crisis-veroorzakers is dat we voorafgaand aan een huwelijk niet hebben geleerd om trouw te zijn.

Trouw kun je al jong leren
Er zijn talloze redenen die een crisis in een huwelijk kunnen veroorzaken. In ons boek noemen we de 25 meest voorkomende oorzaken van zo’n crisis. Ik pak er nu eentje apart uit.
Een van de belangrijkste crisis-veroorzakers is dat we voorafgaand aan een huwelijk niet hebben geleerd om trouw te zijn. Trouw kun je als kind al oefenen en als we dat oefenen als kind niet hebben gedaan, dan wordt dat lastig als we volwassen zijn. Loyaal aan iemand blijven gaat niet vanzelf. God vindt trouw heel erg belangrijk, ook omdat het een karaktereigenschap van Hemzelf is. Hij spoort ons aan om onszelf al jong te oefenen in trouw. Jezus zegt het op diverse plaatsen, bijvoorbeeld in Lukas 16:10: Wie trouw is in het minste, is ook in het grote trouw. En wie onrechtvaardig is in het minste, is ook in het grote onrechtvaardig.
Je kunt al heel jong beginnen met het oefenen in trouw, bijvoorbeeld in contacten met vriendjes en vriendinnetjes. Als zo’n relatie uitgroeit tot een echte vriendschap, zul je dat contact moeten onderhouden, anders dooft de vriendschap uit. Daarom is het belangrijk dat je trouw bent aan je vrienden, contact met ze onderhoudt en ze niet vergeet in de sleur van elke dag.

Trouw wordt aangevallen
Juist omdat trouw een kernmerk van God Zelf is, zal de duivel er alles aan doen om het aan te vallen. Die aanvallen kunnen van buitenaf komen, maar de meest geniepige komen van binnenuit, vanuit ons hart. Volgens mij zijn er twee die eruit springen.
1. Egoïsme. Jezelf en je eigen belang in het centrum van je leven zetten. Onwillekeurig sluipen vormen van egocentrisch denken een huwelijk binnen. En die argumenten kunnen soms ook heel logisch klinken. Je moet tot je recht komen, je moet je kunnen ontplooien, enzovoort. Maar ‘trouw’ zet de ander centraal. Het belang van de ander gaat voorop.
2. Leunen op je gevoel. Nauw verbonden met het vorige is dat wij in onze samenleving leren dat alles altijd goed moet voelen. Als ik een huwelijk (of het begrip trouw) ga bouwen op mijn gevoel, dan is dat een levensgevaarlijk fundament. Trouw betekent dat je bij je keuzes (bij je verbond) blijft en je je niet laat meedrijven door je gevoel.
Trouw betekent dat je bij je keuzes (bij je verbond) blijft en je je niet laat meedrijven door je gevoel.

Trouw is een werkwoord
De belangrijkste oefenschool voor een christen is trouw zijn aan God Zelf. Ook dat kun je al heel jong oefenen. Dagelijks contact met Hem onderhouden, Hem danken, van Hem leren door Zijn Woord te lezen en Hem samen met andere christenen (je broers en zussen in de kerk) ontmoeten. Als je leert om daar trouw in te zijn, zul je daar in je leven en je huwelijk de vruchten van plukken.
Trouw is ook dat je je beloftes nakomt. Als je faalt (dat doen we immers allemaal), neem daar dan de verantwoordelijkheid voor en ruim het op door het te belijden als zonde. Trouw is bijvoorbeeld ook dat je al in je verkeringstijd afspreekt om trouw te wíllen zijn, bijvoorbeeld door elkaars maagdelijkheid te beschermen en seks te bewaren tot na het moment dat een huwelijksverbond is gesloten. Het werkwoord’ trouwen’ is niet voor niets gebouwd rond dat woordje ‘trouw’. Het is ook letterlijk een ‘werk-woord’.

De oefenschool
Hoe doe je dat dan, dat oefenen in de ‘trouw-verantwoordelijkheid’ voor je (toekomstige) relatie? In de praktijk blijkt overigens dat mannen daar meer moeite mee hebben dan vrouwen. Verantwoordelijkheid oefenen betekent dat je gaat leren tijd te investeren in je partner en daar ook discipline in te ontwikkelen. Het is bijvoorbeeld heel belangrijk dat je ook leert om tederheid te laten zien, zonder dat daar seksualiteit bij te pas komt. Het is – ook met het oog op later – van belang dat je leert om de ander te laten merken dat je haar of hem geweldig vindt, zonder daarbij door te schieten naar seksuele tederheid. De derde oefenschool is jezelf in je partner te verdiepen. Weten hoe de ander in elkaar zit en welke dingen er in het binnenste leven. Deze oefenschool is dus vooral op je (toekomstige) partner gericht en niet op het jezelf leren kennen.
Een mooie klassieke stelling die hierbij past is deze: ‘Je moet de ander begrijpen voordat je kunt verwachten dat jij begrepen kunt worden.’

Ontrouw als bijl aan de wortel van je huwelijk
Ik denk dat ‘ontrouw’ zo ongeveer de meest hevige aanval op een huwelijk is en de meeste pijn veroorzaakt. Ook in de Bijbel lees je dat God het meest boos (en verdrietig) is, wanneer Zijn volk Hem ontrouw is. Dat is voor een partner in een huwelijk niet anders. Ontrouw heeft vele gezichten. Het meest funeste is alle ontrouw die te maken heeft met het schenden van de intimiteit, vooral de seksuele. Dat is uiteraard het geval bij echtbreuk, overspel, maar ook bij porno.
Hoe mooi is het dan wanneer ouders aan hun kinderen ‘belijden’ als het fout is gegaan. Daarmee geven ze een praktijkles ‘genade’ en ‘vergeving’.
Wij hebben in onze huwelijksbegeleiding uitvoerig te maken gehad met al deze dingen. En dan is er één troostrijke wetenschap: ontrouw kan hersteld worden. Dat vraagt een heel diep proces van beide partners die begint met de keuzevraag: wíl je samen verder? Wíl je opruimen en gaan bouwen? Wíl je je bekeren en leren om trouw gaan be-oefenen? Wij hebben gezien dat huwelijken na overspel sterker zijn geworden als ooit tevoren.

Trouw laten zien aan je kinderen
Kinderen leren het meest doordat ze hun ouders afkijken en nadoen. Dat geldt voor de mooie en de minder mooie dingen. En trouw is een van die dingen die kinderen haarfijn aanvoelen bij hun ouders. Dat geldt dan voor trouw in alle dingen, ook in vriendschappen, in kerkbezoek, in het ‘afspraak-is-afspraak’ van de kleinste dingen. En hoe mooi is het dan wanneer ouders aan hun kinderen ‘belijden’ als het fout is gegaan. Daarmee geven ze een praktijkles ‘genade’ en ‘vergeving’ vanuit het huwelijksleven aan hun kinderen.
Er is veel meer over te zeggen. Dat doen we in het laatste hoofdstuk van ons boek ‘Werkplaats huwelijk’. Tot slot nog twee levenslessen die wijzelf hebben geleerd in onze 47-jarig huwelijksverbond.

1. Het allergrootste geschenk dat een vader aan zijn kinderen kan geven is dit: hun moeder onvoorwaardelijk liefhebben en trouw zijn.

2. En het grootste geschenk dat een moeder aan haar kinderen kan meegeven is dit: hun vader respecteren en trouw zijn.

Bijna voor alles wat in onze samenleving gebeurt bestaat een contract. We hebben zelfs vrijwilligerscontracten. Schiet een van de contractpartners tekort? Dan treedt een boeteclausule in werking en/of het contract nietig wordt verklaard.
Dit contract-denken is zo dominant dat het onwillekeurig ook het beeld over het huwelijk heeft beïnvloed, ook bij christenen. Als ik in mijn huwelijk niet ‘geleverd’ krijg waar ik behoefte aan heb, dan mag ik er toch ‘onderuit’? Voor-wat-hoort-wat is de logica achter dat contract-denken. We hebben allebei onze rechten en plichten. En als de ander voortdurend niet levert, dan mag ik het contract verscheuren, toch? Ik denk dat God het niet zo heeft bedoeld.

Samenlevingscontract als proefperiode?
In het begrip ‘samenlevingscontract’ staat het woord ‘contract’ al letterlijk. Stellen die gaan samenwonen hebben per definitie al een bepaalde vorm van vrijblijvendheid ingebouwd. ‘Het kan immers misgaan en dan moeten we er zonder al te veel kleerscheuren uit kunnen stappen,’ zo luidt de (soms onbedoelde) logica. Bijna altijd zijn de bedoelingen voor die samenlevingsplannen nobel. De staat van verliefdheid maakt ook dat ‘samenlevers’ hopen dat hun contractpartner de ware zal blijken te zijn om ooit nog eens mee te gaan trouwen. Maar eerst maar eens kijken of het ook echt klikt. Een soort ‘proefperiode’? Maar als God zich bemoeit met een verbintenis tussen man en vrouw dan bedoelt Hij geen vrijblijvendheid. Hij wil een verbond en aan dat verbond wil Hij Zichzelf verbinden. Trouw is een kernmerk van God zelf en Hij moedigt ons aan om ook trouw te zijn en die trouw ook te ‘be-oefenen’. Door de problemen en de dalen heen.
 
Een verbond heeft prachtige kenmerken
Voor een christen is een huwelijk pas een huwelijksverbond als dat voor de wet én voor Gods aangezicht wordt gesloten. Bij de ambtenaar van de burgerlijke stand beloof je beperkte dingen aan elkaar. Toch is die handtekening, met getuigen erbij, de basis voor het wettelijk huwelijk. Maar daarna ga je samen naar God toe voor de ‘verbonds-trouwbelofte’ waar Hij Zichzelf aan verbindt. Daar wordt je belofte van trouw aan elkaar en aan Hem met een zegen bevestigd door een dienstknecht van God.
De letterlijke betekenis van het woord ‘verbond’ (zowel in het Hebreeuws als in het Grieks) is ‘iets rechtzetten of op orde brengen’ zodat het optimaal gaat functioneren. In feite is dat ook letterlijk zo. Je brengt de beperktheid van je wettelijke gelofte aan elkaar op orde met je verbondsbelofte.
Een Bijbels huwelijk is een instelling van God Zelf. Hij verbindt Zich aan ons huwelijk door middel van een verbond. En Hij heeft er prachtige vergezichten en geestelijke lessen in verstopt.
In het Bijbelboek Maleachi gaat het over het trouweloos handelen van Gods volk en de oproep om dat te veranderen, andere keuzes te maken. In hoofdstuk 2:14 verbindt God dat met het huwelijk. Daar noemt Hij het huwelijk zo’n verbond: “Omdat de HEERE Getuige is tussen u en de vrouw van uw jeugd, tegen wie ú trouweloos handelt, terwijl zij toch uw metgezellin en de vrouw van uw verbond is.”

Drie gaan samen
In Genesis 15 lezen we hoe dat ging met het verbond tussen God en Abram. Drie offerdieren van elk drie jaar oud (een koe, een geit en een ram) werden in twee helften gesneden en die helften werden tegenover elkaar gelegd. Daarbij ook nog een tortelduif en een jonge duif. In de nacht ging er een brandende fakkel door die helften heen. Het is een prachtige symboliek van het verbond van de Drie-enige God die Zich als een brandende fakkel verbindt aan het offer van de twee helften. Een huwelijksverbond wordt gesloten tussen drie deelnemers. Man, vrouw en God Zelf. Horizontaal sluit je als man en vrouw een verbond, en verbinden jullie je levens aan elkaar. Tegelijkertijd sluit God een verticaal verbond met jullie als echtpaar. Daarom is het zo mooi om als christenen je huwelijk in de kerk te laten inzegenen.

Bij een verbond hoort een offer
Bij een verbond hoort ook een offer. Dat is in een huwelijksverbond precies hetzelfde. Je offert je eigen ‘ik’, je eigen belangen en levert die in voor die van de ander. Je zegt heel bewust: ‘Ik leef niet langer voor mezelf.’ Alles wat de man heeft is voor zijn vrouw, en omgekeerd. Vanaf het moment dat je een verbond sluit, gaan de belangen van de ander vóór die van jezelf. Een verbond in de Bijbel is dan ook geen loos ritueel, maar een plechtige toewijding aan dat prachtige werkwoord ‘trouw’. Daarom is dat ouderwetse woord ‘trouwen’ ook ontstaan. Het beoefenen van trouw zijn aan je partner en aan God.

Het huwelijk is een groot geheimenis
De Bijbel noemt het christelijk huwelijk een ‘groot geheimenis’ (Efeze 5:22).
De definitie van een geheimenis is dit: ‘Een vorm van kennis met waardevolle voordelen voor een specifiek aantal mensen, de ingewijden.’Dat betekent dat de diepte en de zegen van een Bijbels huwelijksverbond pas echt goed begrepen kunnen worden door iemand die een band met Jezus Christus heeft. Daar mag je als christen niet lichtvaardig mee omgaan. Mannen moeten hun eigen vrouwen liefhebben als hun eigen lichaam. Ze moeten zich voor hun vrouw overgeven zoals Jezus dat deed voor Zijn gemeente. Dit zijn allemaal zaken die verwijzen naar een verbond. Daarom is een huwelijksverbond nooit een relatie die je mag invullen volgens je eigen maatstaven. Tenminste, dat geldt voor een christen. Een ongelovige kan uiteraard zijn eigen normen hanteren. Die is geen onderdeel van dat geheimenis en heeft er part noch deel aan. En hij zal het wellicht ook absurd vinden.

Werkplaats huwelijk
Elk van de huwelijkspartners leeft nu als het ware dat nieuwe leven in de ander en door de ander heen. Net zoals Jezus dat wil doen door ons heen (door Gods Geest). De man bedoelt dus: mijn leven is in jou, en omgekeerd zegt de vrouw dat over haar man. We zien dat al bij Adam die wild enthousiast over Eva roept: ‘Vlees van mijn vlees en gebeente van mijn gebeente.’ Met andere woorden: ‘Jij bent de verpersoonlijking van wie ik ben.’

Een verbond is geven
Een verbond heeft ook praktische toepassingen. Het gaat er dan niet meer om wat ik krijg, maar wat ik kan geven. Voor een ongelovige klinkt dit vaak absurd. Maar dit is een Bijbels principe dat we vaker tegenkomen: Geven maakt gelukkiger dan ontvangen, zo citeert Paulus de Heer Jezus (Handelingen 20:35). Beide huwelijkspartners hebben hun eigen rol in dat ‘geven’.
Uiteraard kun je pas geven als je weet wat je te geven hebt. Een vrouw kan pas geven als ze ook weet wat het is om een vrouw te zijn zoals God haar heeft bedoeld. Omgekeerd kan een man zichzelf als man pas echt geven aan zijn vrouw als hij weet wat het is om een man te zijn naar Gods beeld. Het succes of de glorie van de man wordt zichtbaar in zijn vrouw. Datzelfde geldt voor de vrouw: haar schoonheid en uitmuntendheid worden zichtbaar in haar man.

God in actie
Het woord ‘huwelijksverbond’ kan heel zwaar klinken. Als je jong bent (en verliefd) dan kun je het gewicht van zo’n woord niet helemaal doorgronden, maar de waarde ervan bestaat wel degelijk! Op het moment dat je ervoor kiest om je huwelijk te zien als een drievoudig snoer – een verbond met elkaar én met God – dan komt Hij in actie op al die momenten dat het nodig is. Hij heeft het bedacht en Hij is degene die de échte verbondspartner is. Je hoeft alleen maar ‘Heer, help!’ te roepen. Hij zal jou en je partner niet alleen helpen herinneren wat jullie ooit hebben uitgesproken, Hij zal ook voor hulp zorgen. Joke en ik hebben dat intussen al zo vaak ervaren dat we dit als troost aan je willen meegeven. God kómt in actie omdat Hij zichzelf aan ons huwelijk heeft verbonden. Hij wil zó graag dat ons huwelijk op een aardse manier nu alvast iets laat zien van de glorie van God zelf.

De leukste en tegelijk pijnlijkste moppen zijn schoonmoedermoppen. Dat is niet zonder reden. Ze zijn uit het leven gegrepen.

Wij hebben in onze begeleiding van echtparen al zo vaak meegemaakt dat een huwelijk stuk dreigt te lopen doordat ouders een verkeerde invloed hebben in het huwelijksleven (of gezin) van hun kinderen. Soms leidt dat er zelfs toe dat die kinderen het contact met hun ouders verbreken.

Ouders verlaten en nieuwe eenheid vormen
Het is veelzeggend dat bij de instelling van het huwelijk in Genesis 2:24 eerst gesproken wordt over het verlaten van het ouderlijk huis. Deze tekst wordt later diverse keren in de Bijbel herhaald, ook door Jezus zelf (o.a. Mattheüs 19:4-5).
Je mag je ouders gerust om advies vragen, maar je moet nooit toelaten dat ze zich ongevraagd bemoeien met je huwelijk en je gezin.
Wanneer je bedenkt dat het bij de Joden gebruikelijk was dat de bruid verhuisde naar het dorp van haar bruidegom, is het opvallend dat er juist van die bruidegom wordt gezegd dat hij zijn vader en moeder moest verlaten. De vrouw verliet haar ouderlijk huis per definitie al. De vader en moeder die hun dochter ‘kwijtraakten’ werden door de bruidegom gecompenseerd met een bruidsschat. Het was in die tijd dan ook van grote betekenis dat de Bijbeltekst – over het verlaten van je ouders – zich primair tot de man richt. Hij die in het huis (of dorp) van zijn ouders bleef wonen, moest zijn ouders verlaten. Dan ging het dus niet om het letterlijke verlaten, maar veel meer over het losmaken van de bemoeienis en de zeggenschap van de ouders. Een jong echtpaar moest weg uit de invloedssfeer van de ouders, zelfs al zou de bruidegom in hetzelfde dorp blijven wonen, of soms in hetzelfde huis. Man en vrouw moeten samen een nieuwe eenheid vormen.

Bemoeizucht van ouders kan desastreus uitpakken
Uit eigen ervaring en tijdens het begeleiden van echtparen hebben we in de praktijk gemerkt hoe desastreus het kan zijn wanneer dit Bijbelse principe wordt vergeten. Veel conflicten in een huwelijk vinden hun oorzaak in het feit dat ouders zich blijven bemoeien met hun zoon of dochter en zelfs met de opvoeding van de kinderen. Ook kunnen er problemen ontstaan doordat man of vrouw in feite meer loyaal is naar de ouder(s) dan naar het eigen gezin. Het kan zelfs voorkomen dat een van de partners geheime ontmoetingen met de ouders inplant om advies in te winnen. Dat is vergif voor je huwelijk. De Bijbelse opdracht om je los te maken van je ouders betekent niet dat je je ouders moet vergeten of dat je helemaal niet met ze moet omgaan. Integendeel, op een gezonde manier met je ouders omgaan is heerlijk. Je mag je ouders gerust om advies vragen, maar je moet nooit toelaten dat ze zich ongevraagd bemoeien met je huwelijk en je gezin.

Ik ging zelf enorm de mist in
Ik heb zelf enorm gefaald in het afstand nemen van de bemoeienis van met name mijn moeder in ons huwelijk en gezin. Mijn moeder was hartelijk en gastvrij, maar ze regelde graag alles en bemoeide zich met iedereen die onder haar invloedssfeer kwam. Ik leerde om dat simpelweg uit de weg te gaan en het te negeren alsof het niet bestond. In ons huwelijk bemoeide mijn moeder zich met alles tot en met de opvoeding van de kinderen aan toe. Ik dacht: “ach, zo is ze nu eenmaal” en negeerde het. Maar Joke raakte ontmoedigd en gefrustreerd. Veel te laat heb ik dat erkend en uiteindelijk heb ik Joke vergeving gevraagd dat ik als hoofd van mijn gezin geen grenzen had gesteld aan de bemoeienis van mijn moeder. In ons boek vertel ik er meer over.
Veel te laat heb ik dat erkend en uiteindelijk heb ik Joke vergeving gevraagd dat ik als hoofd van mijn gezin geen grenzen had gesteld aan de bemoeienis van mijn moeder.
Ouders moeten leren om hun kinderen los te laten

Omgekeerd geldt hetzelfde. Ouders moeten ook leren om hun kinderen los te laten. Geef je volwassen kinderen de kans om helemaal zelfstandig hun keuzes te maken, zelfs al krijg je kromme tenen als je ziet dat die keuzes afwijken van jouw voorkeuren. We hebben vaak gezien dat ouders van hun net getrouwde kind verwachten dat die elke zondag na de kerk op de koffie komt en dagelijks wel even belt hoe het gaat. Als dat vrijwillig gebeurt omdat het jonge echtpaar dat zelf graag wil, is dat prima, maar als er een morele verplichting ontstaat, kan het een bron voor een relatieconflict worden. Omdat dit onderwerp een bron van ergernis zou kunnen worden in je huwelijk, is het goed om het niet alleen als huwelijkspartners met elkaar te bespreken, maar ook met de wederzijdse ouders. Als ouders kun je het onderwerp al vóór het huwelijk bespreken met je zoon of dochter en zijn of haar aanstaande huwelijkspartner.

Meteen na je huwelijk beginnen met je eigen gewoontes
Voor het bouwen van een gezond huwelijk is het van belang dat huwelijkspartners al heel snel keuzes maken over de manier waarop ze met hun ouders willen omgaan. Hoe mooi en goed zou het zijn als je hierover met elkaar en met de ouders kunt praten. En ouders op hun beurt moeten leren om hun kinderen los te laten. Het is belangrijk dat ouders het jonge echtpaar als een nieuwe zelfstandige eenheid zien. Door het huwelijk van je kind staat deze eenheid nu los van je eigen gezin. Ze horen niet meer bij het dagelijkse gezinsleven, inclusief de geldende regels en gewoontes. Blijf uiteraard van ze houden en heet ze hartelijk welkom. Doe dat op een manier die bij dat ‘nieuwe huishouden’ past. Als je niet weet wat je kinderen hierin van je verwachten, kun je hier misschien samen over praten.

Aandachtspunten voor ouders

• Geef je getrouwde kinderen nooit ongevraagd advies en bemoei je niet met de manier waarop je kinderen hun gezin en opvoeding vormgeven.
• Als je kinderen om advies vragen, mag je uiteraard jouw mening geven en je levenservaring delen.
• Vertel over je eigen jonge huwelijksjaren. Wees open over de fouten die je zelf maakte.
• Vraag als ouders eens aan je kinderen of je hen niet te dicht op de huid zit.
• Pas op dat je geen verwachtingen uitspreekt ten aanzien van je zojuist getrouwde kinderen. Laat ze los en eis geen bepaald gedrag van ze, maar laat ze zelf aangeven wat ze willen.
• Verwacht niet dat alle familierituelen bij je getrouwde kinderen net zo zullen gaan als je zelf deed. Denk aan Sinterklaas, kerst, verjaardagen, koffievisites, met elkaar op vakantie gaan, enzovoort.
• Vraag je als ouders ook eens af hoe gezond het is als je dagelijks contact hebt. Uiteraard mag je hopen, bidden, verlangen dat je een gezonde relatie en omgang zult krijgen met je kinderen. Hoe die relatie er uit zal zien, moet niet alleen afhangen van jouw verlangens als ouder. Probeer dit voorzichtig bespreekbaar te maken.
• Verwacht niet van al je getrouwde kinderen dat ze exact hetzelfde doen qua omgangsvormen of bezoekfrequentie. Er zal onderling verschil zijn tussen ieder kind en dat is prima.
• Geef je volwassen kinderen de kans om helemaal zelfstandig hun keuzes te maken, zelfs al krijg je kromme tenen als je ziet dat die keuzes afwijken van jouw voorkeuren.

Ben je als (jong) echtpaar losgelaten?
De vragen die we aan ouders stellen over loslaten, stellen we ook aan hun kinderen. Zijn jullie ook echt losgelaten door je ouders? Hebben jullie er samen ook echt voor gekozen om los te komen van je ouders? Hebben jullie het er samen over gehad wat dat in de praktijk betekent? Hebben jullie het er over gehad hoe je een nieuwe en gezonde relatie met je ouders wilt gaan opbouwen?

Hieronder een aantal vragen die je samen kunt bespreken en later misschien ook met je ouders.

• Hoe vaak willen jullie gemiddeld bij ouders op bezoek?
• Hoe vaak willen jullie contact hebben met ouders? Dagelijks, wekelijks of ongeregeld?
• Is dit voor ouders en schoonouders hetzelfde of verschilt dat?
• Is digitaal contact voor jullie gelijkwaardig aan telefonisch contact?
• Horen bij dat contact met je (schoon)ouders vaste gewoontes en vaste ritmes of doen jullie dat meer spontaan?
• Op welke manier informeren jullie je ouders over dagelijkse of bijzondere gebeurtenissen?
• Hoe willen jullie kerst of verjaardagen vieren?
• Hoe gaat jullie contact veranderen als er kinderen worden geboren?
• Vind je het fijn als je ouders op de kinderen passen of juist niet?
• Zou je met je ouders mee op vakantie gaan als ze jullie dat vragen?
• Zouden er spanningen kunnen ontstaan als jullie grenzen aangeven bij het contact met de ouders?
• Hoe gaan jullie reageren als ze voor je gevoel jullie grenzen overschrijden?
• Op welke manier zou je later voor je ouders kunnen en willen zorgen mochten ze hulpbehoevend worden?

Bron van zegen
Tot nu toe heb ik vooral de gevaren belicht die er ontstaan als de band tussen ouders en getrouwde kinderen ongezonde trekjes heeft. Gelijktijdig is het ook een grote bron van zegen als die band tussen ouders en hun kinderen (en kleinkinderen) wel gezond is. Dan stroomt er een rijke zegen door de generaties heen.

Vergeving en liefhebben hebben alles met elkaar te maken

In Lukas 7 lees je de geschiedenis van Jezus die kwam eten bij een voorname Farizeeër die Simon heette. Toen Jezus aan dat diner aanlag kwam er onaangekondigd een vrouw binnen met een dure fles zalfolie. Ze stond bekend als een zondares. Zij zalfde de voeten van Jezus en Simon dacht daar het zijne van. Hij kreeg vervolgens van Jezus een lesje in gastvrijheid. En daarbij vertelde Jezus dit verhaal (de verzen 41 tot 43).

Jezus zei: Een zekere schuldeiser had twee schuldenaars; de één was vijfhonderd penningen schuldig en de ander vijftig. Toen zij niets hadden om te betalen, schold hij het hun beiden kwijt. Zeg dan: Wie van hen zal hem meer liefhebben? Simon antwoordde en zei: Ik denk dat hij het is aan wie hij het meeste kwijtgescholden heeft. Hij zei tegen hem: U hebt juist geoordeeld.

In vers 47 concludeert Jezus: Daarom zeg Ik u: Haar zonden, die veel waren, zijn haar vergeven, want zij heeft veel liefgehad; maar aan wie weinig vergeven wordt, die heeft weinig lief.
Er staat uiteraard veel meer in de Bijbel over het grote belang van vergeven. Een van de bekendste teksten staat pal na het ‘Onze Vader’, dat in veel kerken elke zondag wordt gebeden: Want als u de mensen hun overtredingen vergeeft, zal uw hemelse Vader u ook vergeven (Mattheüs 6:14).

Vergeving in het huwelijk
Ik hebt dus weinig lief als mij weinig wordt vergeven, zegt Jezus tegen mij. Daar kan ik heel lang over filosoferen óf ik kan eenvoudig accepteren dat het wáár is, ook al vind ik dat gevoelsmatig ontzettend moeilijk. Nóg moeilijker is het om een ander te vergeven. Juist daarover is Jezus héél scherp (Math 6:15). Daar vertelt Hij mij: “Als jij een ander zijn overtreding niet vergeeft, dan zal mijn hemelse Vader jou ook jouw overtreding niet vergeven.” Oeps, die komt binnen, toch? Iemand vergeven heeft opeens te maken met mijn toekomst. En dat geldt dus ook voor mijn partner en eventueel je ex-partner.
Jazeker, ik weet dat mijn zonden zijn uitgewist door het bloed van Jezus. Toch zal ik mijn leven lang fouten blijven maken. En ik mag blijven leren die fouten te belijden en Gods vergeving opnieuw te ervaren. Dat lees ik in 1 Johannes 1, waar de oproep klinkt om te wandelen in het licht.
In de verzen 8 tot 10 staat: Als wij zeggen dat wij geen zonde hebben, misleiden wij onszelf en is de waarheid niet in ons. Als wij onze zonden belijden: Hij is getrouw en rechtvaardig om ons de zonden te vergeven en ons te reinigen van alle ongerechtigheid. Als wij zeggen dat wij niet gezondigd hebben, maken wij Hem tot leugenaar en is Zijn woord niet in ons.
Dat geldt naar God toe, maar datzelfde geldt ook naar mijn huwelijkspartner met wie ik een verbond heb gesloten, met Gods Aanwezigheid in dat verbond.

Wat betekent dit in de praktijk?

• Erkennen dat ik fouten maak en die ook op tijd herkennen.
• Die fouten aan God belijden.
• Als ik een fout maak ten opzichte van een ander, dus ook in mijn huwelijk, dan moet ik die ook aan die ander belijden.
• Van God krijg ik bij oprechte belijdenis meteen vergeving en kan ik Hem daarvoor danken.
• Aan mijn partner mag ik leren om vergeving te vragen en genieten van het ontvangen van die vergeving.
• Dat geldt ook voor vergeving vragen aan kinderen, ouders of vrienden.

Kun je jezelf vergeven?
Heb jij wel eens geworsteld met de vraag of je jezelf kunt vergeven? Joke en ik hebben vaak mannen en vrouwen gehad die dat heel lang niet konden. Bijvoorbeeld in een situatie van overspel van jouw kant. Daarbij heb je God en je partner bedrogen en mogelijk ook je kinderen en zelfs je ouders en schoonfamilie. Stel dat je al vergeving gekregen hebt van zowel God, je partner en je kinderen, wat doe je dan met jezelf? God vergeeft namelijk altijd bij oprecht berouw. Bij je vrouw, kinderen en familie kan dat langer duren. Maar stel dat je die vergeving wel hebt gekregen; kun jij daarna ook jezelf vergeven?

De ander vergeven zet jou in de vrijheid
Omgekeerd geldt hetzelfde. Je partner zal fouten maken. Wat doe jij dan? Stel dat de ander jou (nog) niet om vergeving vraagt. Kun je dan hem (of haar) toch al vergeven? Of blijf je de wrok (lang) koesteren? Hoe langer je wacht met vergeven, hoe groter de kans dat er een wortel van bitterheid in je ziel komt. De ander vergeven is de sleutel tot jouw bevrijding van die wrok en bitterheid. Niet vergeven veroorzaakt uiteindelijk zelfs grotere schade voor jezelf dan voor de dader.

De kern van vergeving
Vergeven is een heel groot onderwerp. Ik vat enkele kernpunten samen.

Allereerst: vergeven heeft niets te maken met verdoezelen of goedpraten. Het heeft ook niets te maken met ‘zand-erover’. Wij vertellen mensen die ermee worstelen altijd dit verhaal: ‘Vergeven is het maken van een proces-verbaal. Alles wat jou is aangedaan mag je benoemen en je hoeft daarbij niets weg te laten of vergoelijken. Misschien is het zelfs goed om het allemaal op te schrijven. Dit moet of mag je dan onder woorden brengen.

• Wie was de dader?
• Wat heeft hij of zij jou aangedaan?
• Waar is het gebeurd?
• Waarom is het gebeurd?
• Wat was de pijn die dat bij jou heeft veroorzaakt?
• Waarom was het oneerlijk, onrechtvaardig?
• Wat waren (of zijn) de gevolgen?

Pas als je dit allemaal goed op een rijtje hebt en tot je hebt laten doordringen, kies je er vervolgens bewust voor om dat proces-verbaal aan Jezus te geven. Jij laat het los. Je spreekt uit dat je die ander alle punten van het proces-verbaal vergeeft. Je zegt dat jij niet de rechter wilt zijn over het vonnis. Je legt dat proces-verbaal als het ware met een zegebede (voor die ander) bij het kruis van Jezus neer. Daarna dank je Hem dat Hij jóu vrijmaakt, losmaakt, van al die gevoelens van wrok en bitterheid.

Met vergeven hoef je niet te wachten tot je er met je gevoel aan toe bent. Vergeven is een bewuste keuze, soms dwars tegen je gevoel in, zeker tegen je rechtvaardigheidsgevoel.

Vergeven hoeft ook niet te snel. Je moet de eerste stap, het maken van dat proces-verbaal, wel hebben kunnen doen.

Overigens zou vergeven in een huwelijk niet eenzijdig moeten zijn. Zonde tegen je partner moet beleden worden aan de ander en je moet je partner om vergeving vragen.

En vergeving moet je ook kunnen ontvangen. Maar dat onderwerp van wederzijds vergeven en verzoening laat ik nu even buiten beschouwing.

Wat als je gescheiden bent? 
Elke christen weet dat echtscheiding niet Gods bedoeling is. Trouw is hét kenmerk van God Zelf en Hij roept al Zijn kinderen op om ook trouw te zijn, ook al weet Hij dat wij soms falen. Soms zelfs zo falen dat een huwelijk stuk gaat. Terwijl dat huwelijk juist bedoeld was om iets van de heerlijkheid van God Zelf te laten zien en een beeld te zijn van de band tussen Christus en de kerk.

JE MAG LEREN JE NIET ALLEEN BLOOT TE GEVEN AAN GOD, MAAR VOORAL OOK AAN JE HUIDIGE PARTNER, AAN JE EX-PARTNER, AAN JE KINDEREN EN WELLICHT OOK AAN JE VOORMALIGE (SCHOON-)FAMILIE.

We leven nog in een gebroken wereld. Als de scherven niet meer te lijmen zijn, bijvoorbeeld omdat alle schepen achter je zijn verbrand, omdat er al een nieuw huwelijk is gesloten, of als er sprake is van kinderen bij iemand anders, dan lijkt het oude huwelijk een gepasseerd station. In een column kan ik dit onderwerp alleen maar aanstippen. Een goed boek over echtscheiding is bijvoorbeeld ‘Gebroken en toch heel’ van Bram de Blouw.

Vergeving bij echtscheiding
Ik kan je alleen maar aanmoedigen – zelfs als je inmiddels opnieuw getrouwd bent – om met de bril van God te leren kijken naar je oude leven en alsnog Zijn vergeving en herstel over dat verleden te ervaren. Dat gaat niet vanzelf, daarvoor moet je jezelf blootgeven en over je trots en ‘eigen-gelijk’ heen durven stappen. Je mag leren je niet alleen bloot te geven aan God, maar vooral ook aan je huidige partner, aan je ex-partner, aan je kinderen en wellicht ook aan je voormalige (schoon-)familie.

Ik vat kort samen hoe dit gaat, ook al weet ik dat hier veel meer over te zeggen is. Elke scheiding is een verhaal apart en elk verhaal heeft diepe lagen en vele oorzaken. Toch even een aanzet tot opruimen.

• Het begint met te erkennen dat je scheiding nooit Gods bedoeling is geweest.
• Belijd oprecht aan Hem dat je gefaald hebt in de huwelijksbelofte (verbonds- belofte) die je hebt uitgesproken voor Zijn aangezicht, ook aan je ex-partner.
• Vraag alsnog vergeving aan je ex-partner dat je ontrouw bent geweest, op zijn minst ten aanzien van de belofte op je huwelijksdag.
• Vraag vergeving aan je kinderen voor je ontrouw aan hun moeder of vader en dat je hen een warm gezin hebt onthouden. Vooral voor de kinderen is dit van levensbelang.
• Als het niet jouw schuld was, dan geldt de vraag of je je ex-partner kunt vergeven voor het feit dat hij of zij de scheiding heeft doorgedrukt.
• Misschien moet je je (schoon-)ouders om vergeving vragen dat je hen of hun kind hebt gekwetst of hen vergeven dat ze een te sturende invloed hebben gehad.
• Als je dit oprecht hebt gedaan, mag je God danken dat Hij je volkomen vergeeft.
• Je mag in Zijn Naam de zielsband met je voormalige partner verbreken. Het is overigens verstandig om dat laatste te doen in het bijzijn van een voorganger of een counselor.

Vervolgens kun je aan de slag met twee vragen die je eerlijk naar God én naar je huidige levenspartner moet beantwoorden:
a. Hoe weet je dat je in een tweede huwelijk wél trouw zult zijn?
b. Wat moet er bij jou veranderen om niet in dezelfde valkuilen te stappen?

Ik zou de column kunnen afsluiten met een kleine aanpassing van de stelling aan het begin:
Als je weet wat het is om iemand te vergeven, dan ga je ontdekken hoe rijk Gods liefde in de praktijk voor jou is.

De gemiddelde Nederlander wéét dat je niet altijd verliefd kunt zijn en dat verliefdheid moet uitgroeien naar echte liefde. Toch zie je in de bladen en kranten regelmatig berichten dat een BN’er voor de zoveelste keer de ware liefde heeft ontdekt of je leest dat ze toch maar uit elkaar gaan “omdat de liefde over is”. In beide gevallen is er dan sprake van een misvatting van het begrip ‘liefde’. De officiële definities voor het woord ‘liefde’ zijn er legio, maar komen op hetzelfde neer. “Liefde betekent de diepe genegenheid voor, welgezindheid tot of toewijding voor een ander; soms ook voor een dier, zaak of voorwerp”. (www.encyclo.nl).
Van Dale geeft een uiterst korte definitie: “liefde is warme genegenheid”.

Liefde is meer dan gevoel
In alle gevallen is de definitie sterk gebaseerd op gevoel. Verliefdheid is inderdaad louter gevoel. Maar liefde in een huwelijk gaat veel verder. En zo heeft de Bijbel het ook bedoeld. Een mens brengt in een huwelijksrelatie méér mee dan alleen ‘gevoel’. Want het gevoel van liefde is een uiterst kwetsbaar fundament om een huwelijk op te baseren. Liefde in de Bijbel heeft iets onvoorwaardelijks, ook al staat het woord ‘onvoorwaardelijke liefde’ niet in de Bijbel.

Vijf woorden voor liefde
Het Grieks van de Bijbel geeft ons vijf definities van het woord liefde.

1. De liefde van de driften
Allereerst is daar in het Grieks het woord ‘epithumia’. Dat heeft vooral de betekenis van wellust en begeerte. Het is de vleselijke liefde van de zinnen en driften die bijna altijd negatief genoemd wordt in de Bijbel. En meestal in verband met seksualiteit. Het woord zelf komt niet voor in de Septuaginta.

2. De liefde van het hart
Het tweede woord is bij ons wat meer bekend. Dat is het woord ‘eros’. Daarbij wordt liefde als aantrekkingskracht bedoeld.  Dat is de liefde van het hart, het gevoel. Oók – maar niet alleen – voor de seksuele aantrekkingskracht tussen man en vrouw. Verliefd worden, een enorme bekoring krijgen voor iemand, past veel meer bij dit woord. En dan heeft het nog niet eens meteen al met seksualiteit te maken.

3. Storgè – de natuurlijke liefde
Het derde woord storgè gaat over de natuurlijke liefde tussen ouders en kinderen of tussen broers en zussen. Dat is de liefde waarvan de Bijbel zegt dat die in de eindtijd nauwelijks nog gekend zal worden (2 Timotheüs 3:3).

4. De liefde van het verstand
Het vierde woord voor liefde is ‘filia’. Dat is de liefde van de affectie, de genegenheid, voor iemand anders. Je kunt dit de liefde van het verstand noemen. Je herkent jezelf in de ander, je hebt zelfde interesses. In de kerk gebruiken we dit woord vaak voor broederliefde, maar eigenlijk is dat ook te smal omdat wij dat vanuit onze denkkaders weer te ‘kerks’ invullen. Maar de hechte band die kan ontstaan tussen vrienden of vriendinnen, kun je wel degelijk een ‘filia-liefde’ noemen.

5. De liefde van de wil
Het vijfde woord voor liefde is ‘agapè’. Als christenen hebben we het hier vaak over omdat dit de Goddelijke Liefde is. De Bijbel staat vol met agapè. Het meest bekende hoofdstuk is 1 Korinthe 13. We zijn het er als christenen allemaal over eens dat dit hoofdstuk in feite een spiegelend karakterkenmerk is van onze Heer, Jezus Christus.

Wat betekent Agapè eigenlijk?
Maar wat betekent die Goddelijke liefde eigenlijk? Agapè betekent ‘liefde in actie’. Het is de liefde van de wil. De zorgende liefde. Reageren op de noden en behoeften van de ander en daar iets aan willen doen. Dát is de Goddelijke Liefde. We hebben gemerkt dat christenen in de Evangelische kerken dit voluit Bijbelse woord voor ‘liefde’ heel erg Westers zijn gaan inkleuren. We denken meteen aan iets wat met verliefdheid en hevige aantrekkingskracht te maken heeft. Dat is ‘agapè’ zeker niet! Natuurlijk spelen bij agapè ook gevoelens. Dat kan ook niet anders omdat God niet gevoelloos is. Maar deze liefde heeft allereerst als kenmerk dat het met ‘willen’ te maken heeft. Een keuze om de ander op de eerste plek te zetten, ook al komen er geen gevoelens van aantrekkingskracht bij kijken.

Liefde en trouw horen bij elkaar
We weten als christen dat bij het woord liefde ook het woord ’trouw’ hoort. Het zit ook al verstopt in het woord ’trouwen’.
Verliefdheid mag uitgroeien naar liefde en de grote randvoorwaarde voor liefde is ’trouw’. En dat heeft op zijn beurt helemaal niets met gevoel te maken. Dat is een keuze, een voortdurende wilsbeslissing. Uiteraard wordt die keuze van trouw aangevallen door negatieve gevoelens, teleurstelling, pijn enzovoort. Maar op zich blijft trouw een keuze en daarmee beïnvloedt het ook het beleven van het Bijbelse begrip van liefde.
Het bekende vers van Spreuken 3:3 zegt dit: “Mogen liefde en trouw jou niet verlaten. Bind ze om je hals, schrijf ze op de tafel van je hart…”
Ook hier kun je lezen dat zowel liefde als trouw te maken hebben met kiezen.

De valkuilen van verliefdheid
Het grote probleem van een verliefdheidsperiode is dat ons ‘verstand’ op de achtergrond raakt en dat de buikvlinders, de verliefdheidslogica, de overhand krijgen. Het lijkt vaak dat verliefde mensen niet meer nuchter kunnen nadenken. Alles lijkt erop gericht te zijn om die gevoelens van verliefdheid verder te voeden. Vaak noemen we dat al liefde. We genieten van deze heerlijke verliefdheidsgevoelens en we willen gewoon méér daarvan. En al weten we dat dit niet altijd kan, toch blijven we ernaar jagen. Tenminste, zo gaat het in de wereld. En zo lees je het ook in romans en tijdschriften en zo zie je het in films. En daarmee worden wij als christenen besmet. Onwillekeurig denken we dat dit normaal is. Nee dus. Wij weten dat een huwelijk niet gebaseerd mag zijn op verliefdheid. Het mag niet gebouwd worden op gevoelens alleen. ‘Houden van’ is een werkwoord. Daar moet je voor willen en durven kiezen. Juist op die momenten dat de verliefdheid even verdwenen is. Want dat gaat onherroepelijk gebeuren. Dat hoort bij een huwelijk en dat hoort bij het leven zelf.

Groeien doet pijn
Echte liefde is een groeiproces. En het helpt heel erg, ook als je nu nog in je dolverliefde fase zit, dat je dit accepteert. En dat je dat groeiproces ook tijd geeft. Geduld met dat proces en met elkaar als partners hoort daarbij. Groeien doet pijn. En het leren omgaan met dat soort ‘pijn’ vormt ons karakter. Maar dát propageren is niet meer van deze tijd. Wij leven nu in een soort ‘instant maatschappij’. Alles moet meteen. En pijn moet koste wat kost worden vermeden. Maar dat kan natuurlijk niet in onze samenleving. Hoe gaan we daar als christen mee om? Wat zegt ons een Bijbeltekst als Hebreeën 12:6 “Want de Heere bestraft wie Hij liefheeft, en Hij geselt iedere zoon (dochter) die Hij aanneemt.”
Al die dingen zijn niet leuk zo erkent de Bijbel in hetzelfde hoofdstuk. Maar ze helpen ons wel, het is voor ons eigen bestwil dat God dit doet. Omdat Hij van ons houdt ’tuchtigt’ Hij ons. Hij voedt ons op. Dat geldt voor het huwelijk net zo. God is zéér betrokken op ons huwelijk en gebruikt moeilijkheden om ons huwelijk sterker te maken. En opnieuw geldt: het helpt al wanneer we dit accepteren en durven te leren ermee om te gaan.

Irritaties en conflicten kunnen zeer gezond zijn
Een huwelijk waar nooit botsingen zijn, is een zeer saai huwelijk. De Bijbel vertelt het heel beeldend in Spreuken 27:17 “IJzer scherpt men met ijzer, zo scherpt een man het gezicht van zijn naaste”. En daar zullen de vonken soms van afvliegen.
Als het goed is, zullen die conflicten overigens wel steeds minder worden naarmate je langer (gezond) met elkaar getrouwd bent. Dan ken je elkaar door en door, ook elkaars eigenaardigheden waar je aan gewend bent geraakt. Je vult elkaar aan en corrigeert elkaar waar nodig, zonder dat het tot blijvende ergernissen leidt.

God doet aan karaktervorming
God zelf doet immers aan karaktervorming. Hij wil dat wij, wedergeboren als Zijn kinderen, opgroeien tot evenwichtige volwassen christenen. Hoe God dat doet, daar staat de Bijbel vol mee. In elk geval ’tuchtigt’ en ‘vermaant’ Hij ons. Dat lijken akelige woorden, maar die zijn voluit Bijbels.
In Spreuken 3:11 lezen we: “Mijn zoon, verwerp de vermaning van de HEERE niet en heb geen afkeer van Zijn bestraffing. Want de HEERE straft wie Hij liefheeft, zoals een vader doet met de zoon die hij goedgezind is.”

Wil je meer lezen over dit onderwerp? Bestel dan het boek “Werkplaats huwelijk“. Je kunt het bestellen bij Triple Boeken

Ik hoor een steeds luider klinkende redenering dat er geen verschil zou moeten zijn tussen mannen en vrouwen. En voor mij geldt dat ook bij de suggestie van een deel van de overheid dat je kinderen al jong zou moeten toestaan hun geboortegeslacht te veranderen. Want zoals je je voelt, zo mag je zijn, toch? Dan denk ik: je kunt al die dingen wel vinden met een meerderheid, maar wie houd je dan voor de gek? Is de werkelijkheid daarmee ook veranderd? Daarom moest ik aan die anekdotische vraag van een Amerikaanse president (over hoeveel poten een koe heeft) denken. Je kunt namelijk van alles met elkaar afspreken, maar verandert dat ook de objectieve werkelijkheid?

Mannen en vrouwen zijn heerlijk verschillend
Mijn stelling is deze: het is fantastisch dat mannen en vrouwen totaal anders zijn, ook in een huwelijk. Ik vind het zelfs een van de fundamenten van de schepping die je niet te grabbel moet gooien. Ik ben overigens niet van de denkrichting dat mannen superieur zouden zijn aan vrouwen of heersers zouden moeten zijn over hen. Volgens mij spreek ik de Bijbel na als ik zeg dat mannen en vrouwen gelijkwaardig zijn. Ze zijn alleen niet identiek of uitwisselbaar. Ik weet het, met zo’n uitspraak kan ik heel ‘inclusief-Nederland’ over me heen krijgen. Mannen en vrouwen zijn heerlijk verschillend en ze vullen elkaar aan, vooral als beide partners die verschillen toelaten en tot bloei laten komen. Dat erkennen is net als Adam citeren die vol enthousiasme Eva begroet en al snel ontdekt dat zij alles heeft (en kon) wat hij niet had. De Bijbel beschrijft Eva dan ook “als een hulpe tegenover Adam”. Iemand die ‘de mens’ compleet maakt. Hij was blijkbaar hulpbehoevend en had iemand nodig.
We zoeken bij onze levenspartner kennelijk onbewust al de dingen die we zelf missen en waarvan we weten dat we die nodig hebben.

We zoeken bij onze partner dat wat we missen
Nu naar de praktijk van het huwelijk. Ik blijf het opmerkelijk vinden dat de huwelijkspartners elkaar vrijwel altijd blijken aan te vullen, niet alleen in hun seksualiteit, maar ook wat betreft hun karakter, temperament en vaardigheden. Joke en ik zijn samen completer en beter. Blijkbaar heeft God dat al in de schepping zo gewild. We zoeken bij onze levenspartner kennelijk onbewust al de dingen die we zelf missen en waarvan we weten dat we die nodig hebben.
Ik sprak eens een headhunter die een man had geplaatst op een kandidatenlijst voor een directiefunctie bij een bedrijf. Ik vroeg hem hoe hij nu – na alle interviews, testen en het bestuderen van zijn loopbaan – zéker kon weten dat hij geschikt was voor zijn job. En toen zei hij dit tegen mij. “Dat weet ik ook nog niet, want ik heb zijn vrouw nog niet ontmoet.”

Het staat voor je neus
Verschillen tussen mannen en vrouwen zijn mooi, anekdotisch en ze leiden soms tot irritatie. Een recent voorbeeld. Ik kan heel goed overzicht houden, heb een sterk richtinggevoel en weet de weg vrijwel altijd te vinden. Maar in huis is dat totaal anders. Ik ben meer thuis en help veel vaker in het huishouden. Maar wat ik ook probeer, ik heb steeds grote moeite met het onthouden hoe je een afwasmachine inpakt of waar het serviesgoed in de kast moet staan. Ook het terugvinden van dingen die we hebben opgeruimd is voor mij een crime. Ik zoek me wezenloos naar een boek in de kast en vraag dan uiteindelijk om hulp. Dan komt Joke en zegt: ‘Kijk, het staat pal voor je neus.’ Joke kan daarentegen twintig keer over een weg zijn gereden en dan de 21e keer nog vragen of we links- of rechtsaf moeten. In 99 van de 100 gevallen zijn deze ‘tekortkomingen’ nooit een probleem, maar bij vermoeidheid of opgestapeld bij andere irritaties, veroorzaken ze soms botsingen.

We hebben allemaal ons gereedschapskistje
Een deel van de verschillen tussen man en vrouw heeft niets met ons geslacht te maken, maar een ander deel juist wel. Met elkaar vormen alle verschillen een soort gereedschapskistje dat ieder mens tot zijn beschikking heeft voor bij het werk, in de samenleving, in de kerk en in het huwelijk en gezin. Over dat laatste heb ik het uiteraard. En dat gereedschapskistje wordt in de werkplaats van het dagelijks leven in je huwelijk gevormd, door het schaven, schuren en botsingen heen.
Mannen en vrouwen zijn heerlijk verschillend en ze vullen elkaar aan, vooral als beide partners die verschillen toelaten en tot bloei laten komen.
Je gereedschapskistje bestaat onder andere uit de volgende attributen:
1. Je temperament. De primaire manier waarop je spontaan reageert op situaties.
2. Je karakter. De binnenkant van je persoonlijkheid.
3. Je vaardigheden. Waar ben je goed in en waarin juist wat minder?
4. Je levenservaring. Wat je écht hebt geleerd uit de praktijk van het leven.
5. Je geslachtskenmerken en je fysieke kenmerken
6. Je interesses en hobby’s.
7. Je culturele achtergrond en vorming.

Over elk van deze dingen is heel veel te zeggen, ook hoe ze in een huwelijk de ander kunnen versterken, maar ook hoe je je partner daarmee kunt beschadigen. Daarover veel meer in ons boek Werkplaats huwelijk.

Identiteit is niet wat je voelt of doet
De combinatie van dat alles, gelouterd door de (leef-)tijd vormt je persoonlijkheid. Dat is overigens wat anders dan je identiteit. Ik geloof dat de identiteit van een christen allereerst gebaseerd is op het feit dat hij of zij een wedergeboren kind van God is. Die wedergeboorte is de basis voor zijn persoonlijkheid. Een niet-christen kan dat ‘opnieuw-geboren-worden’ totaal niet begrijpen. Die zal in het etaleren van de persoonlijkheid vaak andere dingen noemen als positie, sociale omgeving, gevoelens en beroep. Daarmee wordt alles bedoeld wat het leven je heeft gegeven en hoe je bent gevormd. Een christen zal dat grotendeels best kunnen accepteren, maar wel vanuit het gegeven dat je nieuwe identiteit in Christus de basis mag zijn waarop die stukken levenservaring gestapeld worden.
* Oorspronkelijk komt deze anekdote naar mijn weten van Abraham Lincoln die met deze parallelle redenering een – in zijn ogen onzinnige discussie – wist te beëindigen.

Een mislukking is een pluspunt 
In het Amerikaanse bedrijfsleven wordt een fout of mislukking van een manager meestal als een pluspunt op diens cv gezien. In Nederland is dat vaak tegenovergesteld: hier worden fouten van managers meestal afgestraft. Je bent blijkbaar niet geschikt. Dat is een van de typische cultuurverschillen tussen de beide landen. Amerikanen gaan ervan uit dat de praktijk de allerbeste leerschool is en dat je vooral leert van fouten en mislukkingen. Ze bevragen je dan ook stevig daarop. Als ze merken dat het leermomenten zijn geworden, die je wijzer en rijper hebben gemaakt, is dat een flink pluspunt voor je carrière. Die opgedane levenservaring maakt je beter geschikt voor je (volgende) job. En ik heb van Jim Collins (de auteur van het boek Good to Great) geleerd dat de meest succesvolle managers de managers zijn die trouw zijn gebleven aan hun (eerste) vrouw. Trouw aan je gezin is volgens hem een belangrijke bouwsteen voor goed leiderschap in een bedrijf. En het aparte is dat de Bijbel exact hetzelfde zegt over oudsten in de kerk.
Een van de belangrijkste crisis-veroorzakers is dat we voorafgaand aan een huwelijk niet hebben geleerd om trouw te zijn.

Trouw kun je al jong leren
Er zijn talloze redenen die een crisis in een huwelijk kunnen veroorzaken. In ons boek noemen we de 25 meest voorkomende oorzaken van zo’n crisis. Ik pak er nu eentje apart uit.
Een van de belangrijkste crisis-veroorzakers is dat we voorafgaand aan een huwelijk niet hebben geleerd om trouw te zijn. Trouw kun je als kind al oefenen en als we dat oefenen als kind niet hebben gedaan, dan wordt dat lastig als we volwassen zijn. Loyaal aan iemand blijven gaat niet vanzelf. God vindt trouw heel erg belangrijk, ook omdat het een karaktereigenschap van Hemzelf is. Hij spoort ons aan om onszelf al jong te oefenen in trouw. Jezus zegt het op diverse plaatsen, bijvoorbeeld in Lukas 16:10: Wie trouw is in het minste, is ook in het grote trouw. En wie onrechtvaardig is in het minste, is ook in het grote onrechtvaardig.
Je kunt al heel jong beginnen met het oefenen in trouw, bijvoorbeeld in contacten met vriendjes en vriendinnetjes. Als zo’n relatie uitgroeit tot een echte vriendschap, zul je dat contact moeten onderhouden, anders dooft de vriendschap uit. Daarom is het belangrijk dat je trouw bent aan je vrienden, contact met ze onderhoudt en ze niet vergeet in de sleur van elke dag.

Trouw wordt aangevallen
Juist omdat trouw een kernmerk van God Zelf is, zal de duivel er alles aan doen om het aan te vallen. Die aanvallen kunnen van buitenaf komen, maar de meest geniepige komen van binnenuit, vanuit ons hart. Volgens mij zijn er twee die eruit springen.
1. Egoïsme. Jezelf en je eigen belang in het centrum van je leven zetten. Onwillekeurig sluipen vormen van egocentrisch denken een huwelijk binnen. En die argumenten kunnen soms ook heel logisch klinken. Je moet tot je recht komen, je moet je kunnen ontplooien, enzovoort. Maar ‘trouw’ zet de ander centraal. Het belang van de ander gaat voorop.
2. Leunen op je gevoel. Nauw verbonden met het vorige is dat wij in onze samenleving leren dat alles altijd goed moet voelen. Als ik een huwelijk (of het begrip trouw) ga bouwen op mijn gevoel, dan is dat een levensgevaarlijk fundament. Trouw betekent dat je bij je keuzes (bij je verbond) blijft en je je niet laat meedrijven door je gevoel.
Trouw betekent dat je bij je keuzes (bij je verbond) blijft en je je niet laat meedrijven door je gevoel.

Trouw is een werkwoord
De belangrijkste oefenschool voor een christen is trouw zijn aan God Zelf. Ook dat kun je al heel jong oefenen. Dagelijks contact met Hem onderhouden, Hem danken, van Hem leren door Zijn Woord te lezen en Hem samen met andere christenen (je broers en zussen in de kerk) ontmoeten. Als je leert om daar trouw in te zijn, zul je daar in je leven en je huwelijk de vruchten van plukken.
Trouw is ook dat je je beloftes nakomt. Als je faalt (dat doen we immers allemaal), neem daar dan de verantwoordelijkheid voor en ruim het op door het te belijden als zonde. Trouw is bijvoorbeeld ook dat je al in je verkeringstijd afspreekt om trouw te wíllen zijn, bijvoorbeeld door elkaars maagdelijkheid te beschermen en seks te bewaren tot na het moment dat een huwelijksverbond is gesloten. Het werkwoord’ trouwen’ is niet voor niets gebouwd rond dat woordje ‘trouw’. Het is ook letterlijk een ‘werk-woord’.

De oefenschool
Hoe doe je dat dan, dat oefenen in de ‘trouw-verantwoordelijkheid’ voor je (toekomstige) relatie? In de praktijk blijkt overigens dat mannen daar meer moeite mee hebben dan vrouwen. Verantwoordelijkheid oefenen betekent dat je gaat leren tijd te investeren in je partner en daar ook discipline in te ontwikkelen. Het is bijvoorbeeld heel belangrijk dat je ook leert om tederheid te laten zien, zonder dat daar seksualiteit bij te pas komt. Het is – ook met het oog op later – van belang dat je leert om de ander te laten merken dat je haar of hem geweldig vindt, zonder daarbij door te schieten naar seksuele tederheid. De derde oefenschool is jezelf in je partner te verdiepen. Weten hoe de ander in elkaar zit en welke dingen er in het binnenste leven. Deze oefenschool is dus vooral op je (toekomstige) partner gericht en niet op het jezelf leren kennen.
Een mooie klassieke stelling die hierbij past is deze: ‘Je moet de ander begrijpen voordat je kunt verwachten dat jij begrepen kunt worden.’

Ontrouw als bijl aan de wortel van je huwelijk
Ik denk dat ‘ontrouw’ zo ongeveer de meest hevige aanval op een huwelijk is en de meeste pijn veroorzaakt. Ook in de Bijbel lees je dat God het meest boos (en verdrietig) is, wanneer Zijn volk Hem ontrouw is. Dat is voor een partner in een huwelijk niet anders. Ontrouw heeft vele gezichten. Het meest funeste is alle ontrouw die te maken heeft met het schenden van de intimiteit, vooral de seksuele. Dat is uiteraard het geval bij echtbreuk, overspel, maar ook bij porno.
Hoe mooi is het dan wanneer ouders aan hun kinderen ‘belijden’ als het fout is gegaan. Daarmee geven ze een praktijkles ‘genade’ en ‘vergeving’.
Wij hebben in onze huwelijksbegeleiding uitvoerig te maken gehad met al deze dingen. En dan is er één troostrijke wetenschap: ontrouw kan hersteld worden. Dat vraagt een heel diep proces van beide partners die begint met de keuzevraag: wíl je samen verder? Wíl je opruimen en gaan bouwen? Wíl je je bekeren en leren om trouw gaan be-oefenen? Wij hebben gezien dat huwelijken na overspel sterker zijn geworden als ooit tevoren.

Trouw laten zien aan je kinderen
Kinderen leren het meest doordat ze hun ouders afkijken en nadoen. Dat geldt voor de mooie en de minder mooie dingen. En trouw is een van die dingen die kinderen haarfijn aanvoelen bij hun ouders. Dat geldt dan voor trouw in alle dingen, ook in vriendschappen, in kerkbezoek, in het ‘afspraak-is-afspraak’ van de kleinste dingen. En hoe mooi is het dan wanneer ouders aan hun kinderen ‘belijden’ als het fout is gegaan. Daarmee geven ze een praktijkles ‘genade’ en ‘vergeving’ vanuit het huwelijksleven aan hun kinderen.
Er is veel meer over te zeggen. Dat doen we in het laatste hoofdstuk van ons boek ‘Werkplaats huwelijk’. Tot slot nog twee levenslessen die wijzelf hebben geleerd in onze 47-jarig huwelijksverbond.

1. Het allergrootste geschenk dat een vader aan zijn kinderen kan geven is dit: hun moeder onvoorwaardelijk liefhebben en trouw zijn.
2. En het grootste geschenk dat een moeder aan haar kinderen kan meegeven is dit: hun vader respecteren en trouw zijn.

Elke christen weet uit eigen ervaring dat jonge mensen al vroeg seksuele aantrekkingskracht ervaren. Als je verliefd wordt, dan komen die gevoelens ‘vanzelf’ mee. En de tijd waarin wij leven dwingt jongeren bijna om het dan ook maar te gaan ervaren. Maar nu komt mijn stelling:

Toegeven aan die verlangens vóór de veiligheid van het huwelijksverbond is om meerdere redenen levensgevaarlijk.

Ik druk het maar even zo kras uit. Ik ga dat in deze column niet theologisch onderbouwen. Daar zijn genoeg boeken over geschreven en discussies over gevoerd, ook op deze site. Ik wil het uitleggen.
Het heeft wat mij betreft totaal geen nut om tegen jongeren te zeggen dat “het” niet mag en zeker niet omdat de kerk daar (wellicht) bepaalde normen over heeft. Ik wil juist benadrukken dat er iets gebéurt in de seksuele eenwording. Je ziel verkleeft aan de ander. En dat is niet alleen iets van je lichaam, iets natuurlijks, er gebeurt vooral iets ‘bovennatuurlijks’.

Beschermende paraplu nodig
God is de uitvinder van het huwelijk en Hij heeft beschermende principes gegeven voor ons welzijn. Hij heeft seks (in de vorm van lichamelijke éénwording) bedoeld onder de beschermende paraplu van het huwelijksverbond. Daarbuiten is het voor de christen, die Jezus wil navolgen, gewoon gevaarlijk.
Jezus herhaalt wat al in Genesis 2:24 staat: Daarom zal een man zijn vader en zijn moeder verlaten en zich aan zijn vrouw hechten; en zij zullen tot één vlees zijn. Jezus benadrukt dus dat beschermende Goddelijke principe (zie Markus 10:7).
Hier zien we de volgorde zoals God die heeft bedoeld. Ik benadruk nog een keer: Hij zegt dat voor onze bescherming, voor ons bestwil, niet om ons te plagen.

Ik vertaal Gods stappenplan even naar de taal van onze tijd.

1.    De man (en de vrouw) komen los van hun ouders. Het belang daarvan is overigens een onderwerp apart. Daar kom ik in een andere column op terug.

2.    Ze sluiten met elkaar een huwelijksverbond (aanhangen = aankleven, hechten). En dan is het voor de christen dat God Zelf zich aan dat huwelijk verbindt. Het drievoudig snoer.

3.    Hierna pas komt stap 3: het ‘één-vlees-worden’, het beleven van de seksualiteit, de lichamelijke eenwording.

De punten 1 en 2 zijn randvoorwaarden voordat je veilig aan punt 3 toe kunt komen.
Bij punt 1 is het niet een kwestie van op jezelf wonen. Het is een proces van leren zelfstandig en volwassen te worden, ook geestelijk. Dat is met God leven en met Hem de eerste liefdesrelatie opbouwen. In dat proces past ook het geestelijk leren kennen van je toekomstige verbondspartner door eindeloos met elkaar te praten, met elkaar te leren bidden enzovoort.
Pas daarna ga je een huwelijksverbond met elkaar aan (punt 2). Niet alleen omdat je veel van elkaar houdt, maar ook omdat je er heel bewust voor kiest. Met je verstand, met je wil en met je gevoel. Ook op dat ‘verbond’ kom ik in een andere column terug.
Tot slot volgt de lichamelijke eenwording (punt 3), waaronder de seksualiteit.

De gezonde en ongezonde zielsband
Voor een christen past seks dus binnen het huwelijksverbond. Dat verbond is de veilige setting, onder de zegen en bescherming van God, waar ook de zielen gezond zullen samensmelten. Dat is namelijk het wezenlijke, het onzichtbare, dat in de seksuele eenwording plaatsvindt. Als je met iemand gemeenschap hebt, zoals de Bijbel dat met een ouderwets woord noemt, dan verkleeft je ziel aan de ander en omgekeerd. Je wordt één. Dat betekent dat seks veel meer is dan de opwinding van het vrijen en het orgasme. Er gebeurt meer. Er komt iets van de ziel van de ander in jou en omgekeerd.
Joke en ik hebben in al die jaren dat we in bevrijdingspastoraat actief zijn, zo vaak gezien dat ‘onveilige seks’ (en dan bedoelen we geestelijk onveilig) tot grote problemen kan leiden. Maar bij God kun je altijd herstellen, daarover zo meer.
Binnen een huwelijksverbond is die zielsverkleving (van stap 3) veilig omdat God Zichzelf verbindt aan dat huwelijk. Buiten een huwelijk, of vóór het huwelijk, is zo’n zielsverkleving gevaarlijk. Het besef dat er in de seksuele eenwording tussen een jongen en meisje iets gebeurt met je ziel in de hemelse gewesten, in de onzichtbare werkelijkheid, is daarom heel belangrijk. Als je dat gaat inzien, dan is het niet een kwestie van iets niet mogen van God. Hij wil ons beschermen tegen ongewenste neveneffecten van zielsverklevingen buiten het huwelijksverbond.

Oude relaties komen mee in je huwelijk
Stel dat je met meerdere vrouwen seksueel één bent geweest vóór je huidige huwelijk, dan komen die onzichtbare (maar wel merkbare) zielsverklevingen gewoon mee in je huidige huwelijksrelatie. Dat gebeurt vaak ook nog in het onbewuste, in de geestelijke wereld. Wij hebben zo vaak gezien dat die akelige ‘onzichtbare ruis’ uit oude relaties het huidige huwelijk fors kunnen beïnvloeden. En de duivel lacht daarbij in zijn vuistje. De Bijbel heeft het in dit verband dan niet voor niets over onreine relaties. Als (aanstaand) christenechtpaar zou je dit soort onveilige verbindingen (uit het verleden) moeten opruimen met God. Dit is iets wat je moet willen doen ter wille van de veiligheid van je huwelijk, maar ook voor je eigen geestelijke gezondheid. En dat kán ook! Bij God kun je altijd opruimen.
In het kader van een column voert het te ver om dit helemaal uit te werken. Twee duidelijk uitgewerkte boeken over dit onderwerp zijn geschreven door Wilkin van de Kamp (Vrij Zijn) met de titels ‘Wat seks met je doet’ en ‘Bevrijd van banden’. Ook het boek ‘Seks in de kerk’ van Willem J. Ouweneel werkt dit onderwerp mooi uit.

Wat dan als je gefaald hebt?
Stel nu dat je merkt dat je hierin (fors) tekortgeschoten bent? Je bent met anderen naar bed geweest voor je huwelijk? En intussen ben je wel getrouwd en je merkt onwillekeurig dat je ‘onreine verleden’ je dwarszit. Dan is het zeker niet te laat om dit met je partner bespreken en eerlijk te belijden waarin je hebt gefaald. Samen met God kun je dit gaan opruimen. Jezus is ook op die terreinen een ‘Heiland’, een ‘héélmaker’, want dat is één van de betekenissen van Zijn Naam. In onze begeleiding van echtparen hebben we al zo vaak gezien dat een stel zelfs met terugwerkende kracht onbesproken dingen heeft kunnen opruimen door deze te belijden aan elkaar en aan God. We hebben ook gezien hoe bevrijdend het kan zijn wanneer ze God vragen om de wonden te helen. Gods genade en vergeving zijn superkrachtig als er sprake is van oprecht berouw. Let wel: dit gaat dus niet alleen over de seksuele relaties van vóór je huwelijk. Het geldt ook voor het nalaten van het elkaar leren kennen (stap 1) en het samenwonen in plaats van trouwen (stap 2). Je gaat ervaren hoe bevrijdend dat is en hoeveel sterker je huwelijk gaat worden.

Aanstaande echtparen helpen met vragen stellen
Wijzelf hebben in onze verkeringstijd bijna gefaald. We zijn net niet te ver gegaan, dachten we. Toch hebben we ook dat ‘opzoeken van de grenzen’ later aan God beleden als zonde en dat werkte voor ons écht bevrijdend. Later hebben we gefaald in het begeleiden van (aanstaande) echtparen. Omdat we jong waren én onvoldoende kennis hadden, durfden wij al dit soort confronterende vragen niet goed te stellen, terwijl we ergens wel aanvoelden dat aanstaande echtparen een seksueel verleden hadden dat niet was opgeruimd. We hebben door schade en schande geleerd dat we dit wel ter sprake hadden moeten brengen, vooral toen we merkten dat er al heel snel huwelijksproblemen en zelfs echtscheidingen door ontstonden. We hebben geleerd dat je nooit te diep kunt doorvragen bij een jong stel dat wil gaan trouwen. Dat doe je niet om streng te zijn, maar om ze te beschermen tegen de schadelijke effecten als dit onbesproken blijft en/of geheimen worden.

In het begrip ‘samenlevingscontract’ staat het woord al letterlijk. Stelletjes die gaan samenwonen hebben dus per definitie al een bepaalde manier van vrijblijvendheid ingebouwd. “Het kan immers misgaan en dan moeten we er zonder al te veel kleerscheuren uit kunnen stappen”, zo luidt de logica. Ook al zijn de bedoelingen ten tijde van die samenlevingsplannen altijd heel nobel. En de staat van ‘verliefdheid’ maakt ook dat velen hopen dat dit de ware is om ooit nog eens mee te gaan trouwen.

Het gevaar van contractdenken
Omdat onze Westerse samenleving bol staat van contracten, sluipt dat ‘voor-wat-hoort-wat-denken’ ook in ons beeld van een huwelijk. Als je niet meer krijgt wat je beloofd is (en nodig hebt), dan stap je uit het huwelijk. Als de ander (meermaals) tekort schiet, dan stop je er toch mee? En als het jou niet meer lukt om ’te geven’, dan is dat spelletje van ‘geven-en-nemen’ voorbij.
Maar dit is bepaald niet Gods bedoeling met een verbintenis tussen man en vrouw. Hij heeft geen vrijblijvendheid bedoeld. Hij wil een verbond. En aan dat verbond wil Hij Zichzelf verbinden. Het is dan ook geen kwestie van geven en nemen, maar van blijven géven en mógen ontvangen.
In Maleachi 2:14 zien we dat God dit expliciet zegt (in het kader van grote zonden onder het volk): “God is de getuige tussen u en de vrouw van uw jeugd”…. en dan noemt Hij haar ‘uw metgezellin’ en ‘de vrouw van uw verbond’.

Het stappenplan van God
Een huwelijk is een instelling van God Zelf. Al in het begin van de Bijbel zien we dat God man en vrouw bij elkaar brengt. En daar wordt meteen het principe van het huwelijk ingesteld, vooruitkijkend naar alle toekomstige huwelijksverbintenissen tussen man en vrouw:
Genesis 2:24 Daarom zal een man zijn vader en zijn moeder verlaten en zich aan zijn vrouw hechten; en zij zullen tot één vlees zijn.

We vatten de – door God bedoelde – volgorde op weg naar een huwelijk als volgt samen:

• Je moet een man zijn en geen jongen meer. En voor de vrouw geldt hetzelfde. Dus er is sprake van ‘volwassenheid’, je moet jezelf kunnen redden in het leven.
  Je moet je ouderlijk huis verlaten. Wij denken dat het vooral ook een figuurlijke betekenis heeft. Vooral voor de man. Temeer omdat in de Joodse cultuur het de gewoonte was dat een man in zijn dorp bleef wonen, vaak zelfs in of naast zijn ouderlijk huis. Zijn vrouw kwam daarbij wonen. En toch staat er juist dat de man zijn vader en moeder moet verlaten. Dat betekent dat hij een nieuwe basis moest gaan vormen met zijn vrouw. Een nieuwe eenheid die niet meer onder toezicht of invloed van zijn ouders moest staan.
• Voor de vrouw geldt hetzelfde. Maar dat was in die tijd zo gebruikelijk dat daarover niets bijzonders wordt gezegd. In onze tijd is dat nogal anders. Daar kunnen de ouders van de bruid net zoveel invloed hebben als de ouders van de bruidegom. Daarom geldt voor beiden dat ze hun ouders moeten loslaten en samen verder moeten trekken, los van hun ouders. Zelfs al blijven ze in de buurt wonen.
• Een stel moet al in de verkeringstijd leren om los te komen van de invloed van hun ouders en samen op te trekken. Hoe doen ze dat? Door elkaar te leren kennen, door te praten over alles wat met hun toekomstige huwelijk te maken heeft. En ook te leren om sámen een band met God op te bouwen, naast de individuele relatie met God. Dus zeker ook samen leren bidden.
• Die periode kan lang of kort duren. Maar zowel bruid als bruidegom moeten er zeker van zijn dat ze ‘los’ kunnen blijven van de invloed van Pa en Ma. En ze moeten leren om zich geestelijk te verankeren in God en in elkaar.
• Daarna komt het volgende ankerpunt. In Genesis wordt het al ‘aan zijn vrouw hechten’ genoemd. Aankleven staat er letterlijk. Dat is het huwelijksverbond waarin een man en een vrouw zich voor de wet en voor God echt helemaal aan elkaar vasthechten.
• Het initiatief wordt hier bij de man gelegd. Hij is hierin een beeld van de Drie-enige God, Je kunt ook zeggen van Jezus. Hij nam ook het initiatief om Zich een bruid te verwerven en Zijn Vaderhuis te verlaten.
• Dat ‘aankleven’ is het huwelijk zelf. Het verbond. Wij weten allemaal dat twee delen die goed aan elkaar vastgelijmd zijn niet zonder schade weer losgemaakt kunnen worden. Dat geldt voor een huwelijk ook. Echtscheiding komt nooit zonder kleerscheuren.

Dat betekent overigens niet dat het initiatief voor de aanloop tot een huwelijk altijd bij de man hoort te liggen. De eerste aanzet kan ook van de ouders komen (denk aan situaties, zoals in India rond gearrangeerde huwelijken). Of van de vrouw die haar ‘té verlegen’ vriend over de streep moet trekken. Maar omdat de man het hoofd is van de vrouw (de geestelijke bedekking en bescherming) zal Hij de eerste zijn die ‘ja’ zegt op de wettelijke vraag of hij zijn bruid wil huwen.

Hoe weet je dat je een goed huwelijk hebt? 10 basisprincipes voor een duurzaam huwelijk

Ik heb gelezen dat bij een derde van alle echtscheidingen één van de partners altijd had gedacht dat ze een goed huwelijk hadden. Dat lijkt mij een van de meest verschrikkelijke dingen die je kunnen overkomen. Dénken dat ‘het-echt-wel-goed-zit’ en er dan opeens achter komen dat je in een luchtkasteel hebt geleefd.

Joke en ik zijn 47 jaar getrouwd en wij ‘weten’ dat we een goed huwelijk hebben. Maar hoe kun je dat nu weten? Zijn daar objectieve criteria voor? Het antwoord is ja en nee. Nee, er is geen standaard succesmethode voor het bouwen van een goed huwelijk of het opvoeden van kinderen. Gewoon omdat elk mens anders is, een eigen karakter heeft, een heel eigen geschiedenis achter zich heeft en andere verwachtingen koestert over een echtelijke relatie. Van het knusse ‘huisje-boompje-beestje’ tot en met de LAT-verbinding (wel getrouwd zijn, maar gewoon lekker vooral zelf je gang blijven gaan).

Maar het is ook ‘ja’, je kunt het wél weten. Omdat de ‘Uitvinder’ van het huwelijk (God zelf) een aantal principes heeft bedacht om een huwelijk te bouwen en te beschermen. Die principes kun je als spiegel gebruiken voor je eigen relatie. Natuurlijk zijn dat allereerst de grote fundamenten ‘liefde’ en ‘trouw’. Daar zijn boekenkasten over volgeschreven. De terechte vragen, die we vaak horen, zijn: wat is dat dan die liefde en trouw; en vooral hóe doe je dat dan?

Een goed huwelijk kenmerkt zich door een verbond en niet door een contract.

Laten we eens een klein beginnend lijstje maken met tien criteria die volgens ons (mijn vrouw Joke en ik) bij een goed huwelijk horen. Let wel: ik heb het over het Bijbelse huwelijk tussen een gelovige man en een gelovige vrouw. En… (spoiler) ik zal ongeveer elk aangestipt punt in latere columns uitwerken. Joke en ik hebben het overigens al uitvoerig uitgewerkt in een gloednieuw boek Werkplaats huwelijk.

• Een goed huwelijk kenmerkt zich door een verbond en niet door een contract. Bovendien is het een verbond tussen een man en een vrouw die beiden wedergeboren volgelingen van Jezus Christus zijn en waar Hij de regisseur van hun leven en hun huwelijk mag zijn.
  Oei, dat is meteen al een stevige uitspraak. Man en vrouw verbinden zich aan elkaar, maar hadden eerst elk hun eigen leven al overgegeven aan God. Ze hebben vervolgens in hun huwelijk ook nog eens de ‘zeggenschap’ in handen van Jezus Christus gelegd. Ze zijn zich ook bewust hoe gevaarlijk het ‘voor-wat-hoort-wat’ denken in een huwelijk is. Juist omdat onze samenleving is doordrenkt van het contractdenken wordt een huwelijk onwillekeurig met dat gevaarlijke virus besmet en dat moet je actief bestrijden.

2. Beide huwelijkspartners hebben geleerd wat Gods liefde voor hen betekent. Ze weten wie ze zijn in Jezus Christus. Ze laten Gods Geest toe om Zijn vrucht in hun leven te laten groeien, zodat het karakter van Jezus Christus wortel gaat schieten.
De combinatie van 1 en 2 maakt dat je je identiteit gaat ontdekken. Je weet wie je bent, ook in je huwelijk. Je leeft niet meer voor jezelf, maar voor God en je partner. En als gevolg daarvan zal het karakter van Jezus (de vrucht van de Geest) in je leven en in je huwelijk zichtbaar worden. Een ijzersterke basis voor het huwelijksverbond.

3. Beide huwelijkspartners weten (erkennen) dat hun huwelijk niet gebouwd mag zijn op emotie of gevoelens, maar op de wil om voor elkaar te blijven kiezen. Ze gebruiken hun verstand als de emoties soms alle kanten op vliegen.
Bijna elke relatie begint met doldwaze verliefdheid, heftige gevoelens, de vlinders in je buik. Maar op dat soort gevoelens een huwelijk bouwen is levensgevaarlijk. Een groot deel van de echtscheidingen heeft dan ook te maken met het wegvallen van ‘gevoelens’. En als dat het belangrijkste was in je relatie, dan is er ook inderdaad weinig meer over. God heeft het anders bedoeld. Hij wil dat we een (verbonds)keuze maken en daar verbindt Hij Zichzelf aan.

4. In een goed huwelijk heeft het echtpaar zich losgemaakt van de invloed van ouders en de groepscultuur (of landcultuur) en maken ze samen keuzes om eigen gezinsgewoonten te ontwikkelen die mogen afwijken van het voorbeeld van hun ouders of hun cultuur.
Wij hebben tientallen echtparen geholpen die op punt van echtscheiding stonden en waar de ongezonde invloed van (of gehoorzaamheid aan) een van de ouders een grote rol speelden in het vastlopen van het huwelijk. Het losmaken van je ouders (en het loslaten van je kinderen) is echt een ‘dingetje’, vooral ook onder christenen.

5. Beide huwelijkspartners hebben hun verleden blootgelegd; aan elkaar en aan God. Ze hebben dit verleden ook opgeruimd en schoongemaakt, vergeving gevraagd en vergeving gegeven voor de dingen die aan het geweten bleven knagen.
Nogal wat mannen (en vrouwen) die een huwelijk instappen, hebben de naïeve gedachte dat ze daardoor vanzelf met een schone lei beginnen. De schaamte voor dingen uit het verleden is soms zo groot, dat de rugzak van ‘toen’ wordt doodgezwegen of genuanceerd. Maar de invloed van dat verleden verliest pas zijn kracht als het wordt opgeruimd. En dat is voor veel mensen moeilijk, ook omdat je je schaamte moet overwinnen. Ruim je dat verleden niet op, dan gaat het je achtervolgen in je huwelijk.

Je mag nooit een verbetering eisen van je partner. Je mag wel werken aan jezelf en je partner kan je daarin aanmoedigen.

6. Beide partners kiezen ervoor om eensgezind hun eventuele kinderen op te voeden en daarbij geven ze invulling aan de aloude regels van rust, reinheid en regelmaat.
Wij hadden al ver voor ons huwelijk nagedacht over het opvoeden van kinderen. We hadden er veel over gelezen en waren het volledig eens over de uitgangspunten. Ook wij (net als velen van jullie) hadden volop voorbeelden in onze omgeving van gezinnen die we absoluut niet (of juist wel) als voorbeeld wilden gebruiken. Maar onder al die voornemens staan de genoemde basisregels van die 3R disciplines (aan te leren gewoontes). Ze zijn niet ‘hip’, maar wel supergezond.

7. De huwelijkspartners leven hun kinderen voor wat een leven met Jezus inhoudt. Daarbij leven ze ook voor wat ‘sorry-zeggen’ in de praktijk betekent.
Dit is misschien wel het meest kwetsbare principe. Want hoe doe je dat, dat geloofsleven voorleven? Hoe gemakkelijk blijf je vastzitten in kerkelijke wetjes en regeltjes, dingen van de buitenkant. Het gaat immers om een relatie met Jezus aan de binnenkant. En hoeveel pijn zit er niet bij echtparen als ze zien dat (een van) hun kinderen het geloof aan de kant zetten, terwijl bij vrienden of familie de kinderen juist wel zich het geloof in Jezus eigen hebben gemaakt. In dat soort situaties kan de vraag ‘Wat hebben wij dan fout gedaan?’ een huwelijk op latere leeftijd nog fors onder druk zetten.

8. Beide partners kennen hun karaktereigenschappen en weten waar ze wel en niet goed in zijn en hoe ze elkaar aanvullen. Ze kennen ook de valkuilen van hun karakter en praten regelmatig over hoe dit karakter in het dagelijks leven tot uiting komt.
Hoe leerzaam en vermakelijk is het om eens een karakter- of gaventest te doen en die dan uitvoerig met elkaar te bespreken. Dan kijk je in een min of meer objectieve spiegel en heb je ruim stof voor een gesprek. ‘Herken je dit bij mij? En wat voor valkuilen zie je dan bij mij?’ Het is soms confronterend, maar het geeft prachtige aansporingen tot ‘werkplaats-bezigheden’. Maar let wel: je mag nooit een verbetering eisen van je partner. Je mag wel werken aan jezelf en je partner kan je daarin aanmoedigen.

In elk goed huwelijk knettert het soms en worden fouten gemaakt. En juist het erkennen en opruimen van die fouten maakt een huwelijk sterker dan ooit.

9. Beide huwelijkspartners durven te leren van hun fouten en bespreken die ook met elkaar.
In elk goed huwelijk knettert het soms en worden fouten gemaakt. En juist het erkennen en opruimen van die fouten maakt een huwelijk sterker dan ooit. Soms kun je de gevolgen van een blunder niet ongedaan maken, maar de geestelijke effecten kun je met Jezus Christus (als Heiland = ’heelmaker’) wel altijd opruimen. Het begint met het erkennen van die fouten en de keuze om het voortaan ‘anders’ te willen doen. Maar ook dat moet je oefenen in een huwelijk. Soms staan trots en eigenwijsheid nogal in de weg.

10. Een goed huwelijk werkt als een magneet of als een warm bad waarmee anderen zich graag willen warmen.
Wellicht is dit het meest voor de hand liggende principe. Het geldt eerst voor de kinderen en de rest van de familie, maar ook voor buren, vrienden en kennissen. Als er sprake is van een goed huwelijk, dan zijn mensen heel graag in de omgeving van zo’n echtpaar. De mate van gastvrijheid kan per echtpaar verschillen, maar dat heeft meer met karakter te maken. Maar het is altijd goed toeven in de omgeving van mensen die heel veel van elkaar houden.

“Jullie in Nederland trouwen met de vrouw op wie je verliefd op bent. Wij in India hebben de vrouw lief met wie we getrouwd zijn”. Dat was het treffende antwoord van Pastor Samuel toen ik met hem sprak over de praktijk van gearrangeerde huwelijken die ook bij christenen in de ‘remote areas’ van India nog steeds bestaat. Samuel was samen met zijn vrouw en schoonzussen bezig om een vrouw te zoeken voor zijn jongste zwager en hij legde mij uitvoerig uit hoe dat in zijn werk ging. Ik heb er veel van geleerd. Maar vooral hoe dat ‘leren-liefhebben’ in zijn werk gaat.

In het begin van ons eigen huwelijk dachten we altijd dat de gemiddelde Nederlander weet dat je niet altijd verliefd kunt zijn en dat verliefdheid moet uitgroeien naar echte liefde. Maar in de media lees en zie je nu voortdurend berichten dat een BN’er voor de zoveelste keer de ware liefde heeft ontdekt. Of je leest dat stellen toch maar uit elkaar gaan ‘omdat de liefde voorbij is’. In beide gevallen is er sprake van een misvatting van het begrip ‘liefde’. In onze praktijk van huwelijksbegeleiding zien we hoe gemakkelijk dat denken ook christenen heeft besmet.

Wij hebben van ons gevoel een afgod gemaakt

Het grote probleem van een verliefdheidsperiode is dat ons verstand op de achtergrond raakt en dat de buikvlinders en de verliefdheidslogica de overhand krijgen. Verliefde mensen lijken vaak niet meer nuchter na te kunnen denken. Alles lijkt erop gericht om die gevoelens van verliefdheid verder te voeden. Vaak noemen we verliefdheid al liefde. We genieten van deze heerlijke verliefdheidsgevoelens en we willen er meer van ervaren. Al weten we dat dit niet altijd kan, toch blijven we ze najagen en we denken dat verliefdheid er (bijna) altijd hoort te zijn. Tenminste, zo gaat het in de wereld. Zo lees je het ook in romans en tijdschriften, zie je het in films en series en hoor je het in liedjes. In de Westerse wereld hebben we van gevoel een afgod gemaakt. Alles moet altijd goed voelen en als je dat idee toelaat in je denken, dan is de stap heel klein om daarvan een ‘afgod’ te maken. En elke afgod is een monster dat voortdurend gevoed moet worden, in dit geval met steeds nieuwe gevoelservaringen.

Besmet met genotsdenken

Wij worden als christenen ook besmet met het jagen naar gevoelsbevrediging. Zelfs een kerkdienst moet ‘goed-voelen’. Als je in deze wereld leeft ga je onwillekeurig denken dat dit streven naar ‘genot’ normaal is. Maar dat is het dus niet. Een huwelijk kan niet gebaseerd zijn op verliefdheid en het voortdurend zoeken naar bevrediging van je ego. Je huwelijksverbond mag niet op gevoelens worden gebouwd. Wat dat betreft had onze Indiase pastor gelijk toen hij zei: ‘Wij hebben de vrouw lief met wie we getrouwd zijn.’ Hij wist dat liefhebben een werkwoord is. Liefde moet groeien, los van (al) die momenten van verliefdheid. Daar moet je voor willen en durven kiezen. Juist op momenten dat de verliefdheid (even) is verdwenen, want dat gaat onherroepelijk gebeuren, komt het aan op de keuze van het ‘willen’. De liefde van de wil. Dat hoort bij een huwelijk en dat hoort bij het leven zelf.

Liefde zonder gevoel kan ook niet

Uiteraard heeft liefde wel degelijk met gevoel te m

aken. God heeft ons geschapen als mensen die kunnen liefhebben, het is een kernmerk van God zelf, maar ook een deur in ons eigen hart. Maar dat is dan primair een ander soort liefde dan verliefdheid, ook al hoort die variant ook bij Gods schepping. Maar de hoogste liefde is de liefde die voortkomt uit de vrucht van de Geest, zoals Galaten 5:22 ons dat vertelt: “De vrucht van de Geest is echter: liefde, blijdschap, vrede, geduld, vriendelijkheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid, zelfbeheersing.”

Liefde en trouw horen bij elkaar

Een christen weet dat bij dat woord ‘liefde’ ook het woord ‘trouw’ hoort. Het zit ook al verstopt in het woord ‘trouwen’. Om het kort te zeggen: verliefdheid mag uitgroeien naar liefde en de grote randvoorwaarde voor liefde is trouw. Dat heeft, op zijn beurt, helemaal niets met gevoel te maken. Trouw is een keuze, een voortdurende wilsbeslissing. Uiteraard wordt die keuze van trouw aangevallen door negatieve gevoelens, teleurstelling, pijn enzovoort, maar in zichzelf blijft trouw een keuze en daarmee beïnvloedt het ook het beleven van het Bijbelse begrip van liefde. Het bekende vers in Spreuken 3:3 zegt dit: Mogen liefde en trouw jou niet verlaten. Bind ze om je hals, schrijf ze op de tafel van je hart. Ook hier kun je lezen dat zowel liefde als trouw te maken hebben met kiezen en met doen. En dan is het ook niet zo verwonderlijk dat de duivel er alles aan zal doen om juist het begrip ‘trouw’ te ondergraven of ondergeschikt te maken aan het jagen naar verliefdheidsgevoelens.

Groeien doet pijn

Echte liefde is dus het resultaat van een keuze voor trouw en het is ook een groeiproces. Het helpt heel erg, ook als je nu nog in je dolverliefde fase zit, dat je dit accepteert en dit groeiproces tijd geeft. Geduld in dat proces, en met elkaar als partners, hoort daarbij. Groeien doet pijn. Het leren omgaan met dit soort ‘groeipijn’ vormt ons karakter. Het is niet meer van deze tijd om dit aan te bevelen. We leven momenteel in een soort ‘instant-maatschappij’. Alles moet meteen ‘goed, fijn, leuk en gelukkig’ zijn en onze verwachtingen bevredigen. Pijn moet koste wat kost worden vermeden, maar dat kan natuurlijk niet in onze samenleving. Hoe gaan we hier als christen mee om? Wat zegt ons een Bijbeltekst als Hebreeën 12:6: “Want de Heere bestraft wie Hij liefheeft, en Hij geselt iedere zoon (dochter) die Hij aanneemt.”Liefhebbende bestraffingen zijn niet leuk, zo erkent de Bijbel in hetzelfde hoofdstuk. Maar ze helpen ons wel. Het is voor ons eigen bestwil dat God ons op deze manier opvoedt. Hij houdt van ons, daarom ‘tuchtigt’ Hij ons: Hij voedt ons op. Dat geldt voor het huwelijk net zo. God is zéér betrokken bij ons huwelijk en gebruikt moeilijkheden om ons huwelijk sterker te maken. En opnieuw geldt: het helpt wanneer we dit accepteren en er mee om durven leren gaan.